Nagroda Bursztynowego Motyla: Poznaj tegorocznych finalistów

Kiedy klasyczna literatura spotyka się z nieodpartą chęcią odkrywania nieznanego, rodzą się reportaże i książki podróżnicze, które zostają z nami na lata. Kapituła Konkursu im. Arkadego Fiedlera ogłosiła nominacje do prestiżowej Nagrody Bursztynowego Motyla. W finale znalazło się dwanaście wyjątkowych tytułów.

Przyznajcie sami – czy jest lepsze połączenie niż kubek aromatycznej kawy, mruczący kot na kolanach i książka, która przenosi nas w najodleglejsze zakątki globu albo pozwala spojrzeć zupełnie na nowo na miejsca, które – jak nam się wydawało – doskonale znamy? Tegoroczna selekcja finalistów to majstersztyk literacki, w którym każdy miłośnik dobrego słowa i dalekich wypraw znajdzie coś dla siebie. Od kolonialnych śladów w Wielkopolsce, przez surową i mglistą Północ, aż po palące słońce Afryki.

Dwanaście wyjątkowych literackich podróży

Oto pełna lista dwunastu wspaniałych książek, które powalczą o miano tej najważniejszej w tegorocznej edycji. Każda z nich to zupełnie inna wrażliwość, inny styl i niezwykła perspektywa na otaczający nas świat:

Kasper Bajon, „Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle” (Wydawnictwo Czarne) – więcej o książce
Aleksandra Boćkowska, „Gdynia. Pierwsza w Polsce” (Wydawnictwo Czarne) – więcej o książce
Patrycja Bukalska, „Ziemia jednorożca. Podróż po Szkocji” (Wydawnictwo Czarne) – więcej o książce
Jacek Cygan, „Ciao Goethe! Śladami Goethego w Italii” (Wydawnictwo Marginesy) – więcej o książce
Marian Golka, „Przenośne centrum świata” (Wydawnictwo Zysk i Spółka) – więcej o książce
Kamil Iwanicki, „Śląsk, którego nie ma” (Wydawnictwo Bezdroża) – więcej o książce
Piotr Kępiński, „Neapol słodki jak sól” (Wydawnictwo Czarne) – więcej o książce
Iza Klementowska, „Nomadzi. Długa podróż do domu” (Wydawnictwo Marginesy) – więcej o książce
Patrycja Kupiec, „Szkocja. Wędrówka przez krainę mitów i mgły” (Wydawnictwo Poznańskie) – więcej o książce
Magdalena Osiejewicz, „RPA. Bajka dla wybranych” (Wydawnictwo Pascal) – więcej o książce
Zbigniew Rokita, „Aglo. Banką po Śląsku” (Wydawnictwo Znak) – więcej o książce
Ilona Wiśniewska, „Hjem. Na północnych wyspach” (Wydawnictwo Czarne) – więcej o książce

Tradycja, która inspiruje do drogi

Warto przypomnieć, że Nagroda Bursztynowego Motyla im. Arkadego Fiedlera ma już swoją długą tradycję – jest przyznawana nieprzerwanie od 1996 roku. Jej głównym celem od samego początku pozostaje wyróżnianie oraz szeroka promocja najważniejszych polskich dzieł o tematyce podróżniczej i krajoznawczej. To nie tylko konkurs – to wielkie święto czytelnictwa, które rozbudza w nas ciekawość świata i zachęca do przekraczania własnych granic, zarówno tych dosłownych, jak i myślowych.

Warto wiedzieć: O kulisach konkursu

Nad przebiegiem konkursu czuwają wspólnie Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu oraz Muzeum-Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera w Puszczykowie (prowadzone z pasją przez synów wybitnego pisarza i podróżnika). Laureat otrzyma nagrodę pieniężną ufundowaną przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego oraz niezwykle piękną statuetkę Bursztynowego Motyla, zaprojektowaną i wykonaną przez znaną markę Ania Kruk (fundatorem statuetki jest Urząd Miasta Puszczykowa).

źródło: Biblioteka Raczyńskich

Więcej o książkach:

„Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle” – Kasper Bajon

Wydawnictwo: Czarne

Opis: Uważne studiowanie rodzinnych albumów i przyglądanie się znaczkom mogą niekiedy doprowadzić do wstrząsających odkryć. Dla Kaspra Bajona historia rodzinna okazała się źródłem wiedzy o polskim udziale w kolonizacji Afryki.

Gdy pod koniec XIX wieku Cesarstwo Niemieckie, nieco spóźnione, zasiadło do kolonialnego stołu, przypadły mu spore obszary dzisiejszej Tanzanii, Rwandy i Burundi. Nazwano je Niemiecką Afryką Wschodnią. Na przełomie stuleci udawało się tam wielu Polaków, mieszkańców zaboru niemieckiego – przede wszystkim wojskowych, lekarzy, ale też budowniczych i przedsiębiorców. Wśród nich byli stryjeczny pradziadek autora Stanisław Bajon, który postawił kilka kamienic i kościół na poznańskich Jeżycach, oraz jego szwagier Paul Fenster. Sto lat później Kasper Bajon wyruszył ich śladami w podróż do Tanzanii, gdzie obserwował skutki europejskiej eksploatacji tych ziem.

Jego książka to barwna i osobista historia utkana z rodzinnych dokumentów, skrawków pamięci, domniemań, lektur i własnych przygód, ale także opowieść o nieoczywistych związkach Poznania i tamtejszego mieszczaństwa z niemieckim „projektem kolonialnym” w Afryce.

„Gdynia. Pierwsza w Polsce” – Aleksandra Boćkowska

Wydawnictwo: Czarne

Opis: Gdynia: najbardziej polskie z polskich miast, powstałe w kontrze do niemieckości Gdańska i Sopotu. Do dziś pielęgnuje odrębność. „Gdynianie mają poczucie, że muszą strzec tego skarbu: polskości, własności, kapitalizmu” – tłumaczy jeden z rozmówców Aleksandry Boćkowskiej.

Autorka z reporterską wnikliwością prowadzi nas przez powojenne dekady życia miasta, które istnieje od ledwie stu lat. Rozmawia z mieszkańcami, społecznikami i politykami, opowiada losy miejsc niemożliwie pięknych, jak basen na Polance Redłowskiej, i niemożliwie zapomnianych, jak osiedle Pekin. Sprawdza, jak działa pamięć o tragicznym Grudniu 1970. Na wypucowanych fasadach modernistycznych kamienic szuka rys. W latach dziewięćdziesiątych znajduje źródła ważnych dla Gdyni słów: „prestiż”, „przedsiębiorczość”, „nowoczesność”, by się przekonać, że najważniejsze to przecież „miłość”.

Reportaż Aleksandry Boćkowskiej to pasjonująca opowieść o złożonej historii Gdyni, miasta, które od dziesięcioleci zajmuje szczególne miejsce na mapie Polski – tej właściwiej i wyobrażonej.

„Ziemia jednorożca. Podróż po Szkocji” – Patrycja Bukalska

Wydawnictwo: Czarne

Opis: Historia Szkocji – jednego z najrzadziej zaludnionych krajów europejskich – to historia znikania.

Najpierw z północnej części kraju, Highlands, zniknęli ludzie – wysiedlono ich na wybrzeże, by zrobić miejsce dla owiec. Po mieszkańcach zostały zręby domów i dzikie kozy, potomkinie opuszczonych zwierząt domowych. Gdy hodowla owiec przestała być opłacalna, na wyjałowionej ziemi zamieszkały jelenie, które miały przysporzyć rozrywki zamożnym myśliwym. Zniknął dawny, zrównoważony ekosystem.

Wielu z wysiedlonych mieszkańców Highlands zostało rybakami. W sezonie za nimi i za ławicami śledzi podążały tysiące ludzi: herring lassies – dziewczęta pracujące przy obróbce ryb, bednarze i kupcy. Rozwijała się kolej, dzięki której to, co złowione, szybko docierało na londyńskie stoły. Po I wojnie światowej i to się zmieniło, a w końcu populację ryb przełowiono. Teraz do dawnych portów i nadmorskich osad zaczęli nadciągać turyści.

Patrycja Bukalska warstwa po warstwie odkrywa ślady dawnego życia Szkocji, zapisane w kamieniach, zagrzebane w ziemi i w archiwach, ukryte w ludzkiej pamięci. Jej książka to wielowątkowa opowieść utkana z szumu fal, wiatru i głosów z przeszłości.