Zimna, wietrzna, odcięta od zgiełku świata norweska wyspa Uløya, leżąca pięćset kilometrów za kołem polarnym, stanie się jesienią tego roku tymczasowym domem dla szóstki polskich pisarzy i poetów. Fundacja Identitas ogłosiła właśnie listę nominowanych do Nagrody Identitas 2026. To jedno z ciekawszych i najbardziej bezkompromisowych wyróżnień na naszej scenie literackiej.

Od 2014 roku Fundacja Identitas niestrudzenie wspiera polskie piśmiennictwo, zasilając humanistów stypendiami, promując czytelnictwo i przyznając coroczną nagrodę finansową wraz z unikalną statuetką od Studia NoArt. Choć do 2018 roku konkurs nie miał ograniczeń wiekowych (promując m.in. Jarosława Marka Rymkiewicza czy Annę Janko), od kilku lat nagroda dedykowana jest twórcom do 45. roku życia. Zamiast tradycyjnych, dusznych bankietów, sercem nagrody stały się elitarne warsztaty literackie w surowych, arktycznych warunkach.

Tegoroczny nabór oceniało jury w składzie: Krzysztof Niewiadomski (przewodniczący, zastępca dyrektora Muzeum Historii Polski), Justyna Melonowska (filozofka, autorka, prowadząca program „Do dzieła!” w TVP Kultura), Paulina Subocz-Białek (poetka i krytyczka związana z PIW) oraz Tomasz Kaźmierowski (założyciel Fundacji Identitas).

Jury wybrało sześć książek, których autorzy wyruszą na wyspę Uløya w dniach 25 września – 3 października 2026 roku. Oto nominowani i ich dzieła:

Miłosz Broniszewski – „Ugór” (wyd. Papierowy Motyl, 2025) – więcej o książce
Bernard Gromek – „Revolterium” (wyd. Znak, Kraków 2026) – więcej o książce
Robert Król – „Życie jest droższe” (Mikrooficyna Ówże, Kraków 2025) – więcej o książce
Jakub Nowak – „Nie w szczepionkę” (wyd. Powergraph, Warszawa 2025) – więcej o książce
Katarzyna Szweda – „Bosorka” (wyd. Biuro Literackie, Stronie Śląskie 2020) – więcej o książce
Ewa Tondys-Kohmann – „Łupiny” (wyd. Wydałem, Warszawa 2025) – więcej o książce

Dlaczego warto śledzić Nagrodę Identitas?

Nagroda Identitas to coś więcej niż jednorazowy czek dla zwycięzcy. Partnerstwo z prestiżowymi „Zeszytami Poetyckimi” oraz całoroczna promocja całej nominowanej szóstki sprawiają, że konkurs ten realnie wpływa na czytelnictwo w Polsce. Sam wyjazd na wyspę Uløya to dla autorów rzadka w dzisiejszym, szybkim świecie okazja do wejścia w głęboki dialog z innymi twórcami i naturą, która nie wybacza literackiej pozy. Laureata Nagrody Identitas 2026 poznamy 3 października 2026 roku – to wtedy na dalekiej północy zapadnie decyzja, do kogo trafi tegoroczna statuetka.

źródło: identitas.pl

Więcej o książkach:

„Ugór” – Miłosz Broniszewski

Wydawnictwo: Papierowy Motyl

Opis: „Ugór” jest ciszą, w której mimo wszystko poeta wysiewa ziarna słów, żeby tę ciszę przełamać. Każde słowo jest aktem wiary, że w tej ciszy zakwitnie sens. Język tej książki jest jednocześnie językiem modlitwy i buntu – szeptem i krzykiem, w surowości tych wierszy można znaleźć ukojenie i prawdę, których próżno szukać w wielu współczesnych poetykach. Miłosz Broniszewski ustawia siebie – i nas, czytelników – na osi czasu: dziadkowie, pradziadkowie, ale też i nasze dzieci, na które nigdy nie będzie nas stać. I mówi: tak, jesteśmy tylko punktem. Ale gdyby zabrakło tego punktu, nie byłoby ciągłości. Piękna książka.
Justyna Bargielska

Odkrywanie chłopskich historii stało się modne. Wiersze Miłosza Broniszewskiego nie podążają jednak za modą lecz za doświadczeniem, które osadziło się w pamięci. Tytułowe słowo „ugór” oznacza ziemię, która nie rodzi, jałową, ale kto wie, czy nie jest nią przestrzeń wielkiego miasta.
Anna Nasiłowska

„Revolterium” – Bernard Gromek

Wydawnictwo: Znak

Opis: TU NIE MA MIEJSCA NA LITOŚĆ ANI KOMPROMISY

1848 rok, dwa lata po krwawym powstaniu krakowskim. Miasto znów zaczyna płonąć gniewem, a w mrocznych zaułkach polityczny ferment miesza się z plotką o zaginionym skarbie.

Gdy w grę wchodzą pieniądze, wielu wyciąga po nie ręce.

Maks Krom mógłby sobie za nie kupić spokój. Ten bezwzględny zabijaka, wtrącony do więzienia za udział w rewolucji właśnie wychodzi na wolność. Nie zamierza umierać za idee, w które przestał już wierzyć. Niestety jego dawny przyjaciel, hrabia Hipolit Zdański, ma inny plan – szykuje kolejne revolterium.

Kiedy na ulicach szepty przechodzą w buntownicze krzyki, pora na nowe układy. W tych niespokojnych czasach byle złodziej lub rzeźnik może zostać przywódcą ludu. Każdy, nawet pyskata baronówna, prowadzi tu swoją własną rewoltę. Czy prawdziwa walka o władzę rozegra się w wawelskich komnatach, czy w buduarze tajemniczej Madame?

Kto okaże się przyjacielem, a kto wbije nóż w plecy?

Ile zbrodni trzeba popełnić, by przeżyć?

I czy stawką w tej grze będzie wolność, fortuna czy miłość?

Autor łączy awanturniczy rozmach, klimat Peaky Blinders i tarantinowską intrygę, by stworzyć historię, która pulsuje napięciem i dramatyzmem, a jednocześnie ukazuje brutalną historyczną prawdą. To opowieść o lojalności i cienkiej granicy między honorem a zbrodnią.

„Życie jest droższe” – Robert Król

Wydawnictwo: Mikrooficyna Ówże

Opis: Opowieść o lęku i nadziei. O bliskości. O języku, który nie ma mocy uzdrawiania, ale poprzez próby nazywania oswaja rzeczywistość, pozwala zrozumieć więcej. Rzecz o miłości — rzecz o wierszu, który ma ponadprzeciętne zdolności, ponieważ potrafi pomieścić wszystko to, co niemożliwe.

„Nie w szczepionkę” – Jakub Nowak

Wydawnictwo: Powergraph

Opis: Opowieść o bestiach pamięci i czystego serca Znaczona namiętnością, intensywna literacka podróż. Lata 90, niejasne układy, brudne pieniądze i wszechobecna przemoc gwałtownego świata, pokrytego boazerią i plastikiem. Kilkoro młodych przyjaciół próbuje się w nim odnaleźć. Towarzyszymy Mikołajowi, który w poszukiwaniu zaginionej matki zapuszcza się w miejsca, gdzie biją ciemne serca jego miasta. Co odkryje?
2025, Siwa mieszka z kilkuletnią córką, a w punkowym zespole, który sama zakładała 20 lat wcześniej, nagle zastępuje ją nastoletnia wokalistka. Przyjaciel z dzieciństwa zmusza ją do konfrontacji z tajemnicą sprzed lat. W chaotycznych wspomnieniach Mikołaja Siwa rozpozna kogoś, o kim chciała zapomnieć. Nie zawsze stajemy się tym, kim kiedyś być chcieliśmy. Laureat Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza w mistrzowskiej, bardzo osobistej opowieści!

„Bosorka” – Katarzyna Szweda

Wydawnictwo: Biuro Literackie

Opis: Książka o wysiedleńcach, zakorzeniona w łemkowskim doświadczeniu rodzinnym samej autorki. Wsłuchujemy się w zagłuszane głosy krzywdzonych kobiet, podglądamy je, gdy zanurzają się w potokach pozostawionych na utraconej ziemi. Towarzyszymy też mężczyznom, którzy głęboki lej wspomnień zalewają księżycówką, a przemoc doznaną przez siebie powtarzają, zadając ją innym. Zapisane w wierszach łemkowskie opowieści zostają uzupełnione wykonanymi na ziemiach pogranicza fotografiami autorki, dla której beskidzki krajobraz wciąż jest naznaczony rodzinną raną i traumą.

„Łupiny” – Ewa Tondys-Kohmann

Wydawnictwo: Wydałem

Opis: Wyobraźcie sobie świat, w którym wizytę u babci kupujecie na Grouponie, a obecność syna na Wigilii zamawiacie jak catering. W tym świecie lalki reborn ożywają, a przytulenie do człowieka kosztuje – i to tyle samo, co możliwość zmieszania go z błotem. Czy jedyną strategią przetrwania w takim miejscu jest utrata zmysłów?
Sześć opowiadań, które są jak przepowiednie tego, co może wydarzyć się za chwilę.

Najczęściej zadawane pytanie (FAQ)

Kto może zostać nominowany do Nagrody Identitas?

Obecnie nagroda skierowana jest do polskich autorek i autorów, którzy w roku ogłoszenia konkursu nie przekroczyli 45. roku życia. Do 2018 roku wyróżnienie przyznawano bez ograniczeń wiekowych

Czym różni się Nagroda Identitas od innych wyróżnień literackich?

Jej najbardziej unikalnym elementem są tygodniowe warsztaty literackie dla całej szóstki nominowanych, które odbywają się w osamotnionej bazie na norweskiej wyspie Uløya, 500 kilometrów za kołem polarnym. Oprócz tego fundacja zapewnia roczną promocję książek oraz nagrodę finansową dla głównego laureata.

Kiedy poznamy zdobywcę Nagrody Identitas 2026?

Nazwisko laureata, który otrzyma nagrodę finansową oraz statuetkę zaprojektowaną przez Studio NoArt, zostanie ogłoszone 3 października 2026 roku, na zakończenie arktycznych warsztatów.

Jakie gatunki literackie mają szansę na nominację?

Nagroda ma charakter pojemny i interdyscyplinarny. Wśród nominowanych książek regularnie pojawiają się tomy poezji, powieści historyczne, proza współczesna, a także dzieła z pogranicza reportażu czy eseistyki humanistycznej.

Kim są partnerzy i fundatorzy nagrody?

Głównym organizatorem jest założona przez Tomasza Kaźmierowskiego Fundacja Identitas, która wspiera humanistów od 2014 roku. Od kilku lat stałym partnerem medialnym i merytorycznym przedsięwzięcia są „Zeszyty Poetyckie”