Poznaliśmy nominacje do Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza” 2025

Jury Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza” ogłosiło listę nominacji do edycji 2025, wyróżniając najlepsze książki wydane w ubiegłym roku. Nagroda jest przyznawana w dwóch kategoriach, doceniając zarówno wybitną literaturę, jak i publikacje o tematyce regionalnej. Finałowa gala, na której poznamy laureatów, odbędzie się 16 października 2025 roku.

Nominowani w kategorii Literacka Książka Roku:

• „Dezorientacje. Biografia Marii Konopnickiej” – Magdalena Grzebałkowska, Wydawnictwo Znak (więcej o książce)
• „12 dni. Rodzinny patchwork” – Roksana Jędrzejewska-Wróbel, WiMBP (więcej o książce)
• „Patrz pod nogi. O zbieraniu rzeczy” – Kora Tea Kowalska, Wydawnictwo Karakter (więcej o książce)
• „Fundamenty” – Urszula Morga, Miejski Dom Kultury w Radomsku (więcej o książce)
• „Kairos” – Maciej Siembieda, Wydawnictwo AGORA (więcej o książce)

Nominowani w kategorii Pomorska Książka Roku:

• „Między migracją a integracją. Społeczeństwo Gdańska w latach 1945–1960” – Sylwia Bykowska, IH PAN (więcej o książce)
• „Mój Gdańsk” – Stefan Chwin, WiMBP (więcej o książce)
• „Ambulans jedzie na wieś. Śladami wędrownych wyrwizębów” – Aleksandra Kozłowska, Wydawnictwo Znak (więcej o książce)
• „Tadeusz Wenda. Budowniczy portu Rzeczypospolitej” – Zbigniew Opacki, Dagmara Płaza-Opacka, Muzeum Miasta Gdyni i Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego (więcej o książce)
• „Od astrologii i astromedycyny do popularyzacji nauki. Wiedza o niebie w drukach kalendarzowych Prus Królewskich (XVI-XVIII w.)” – Piotr Paluchowski, Instytut Kaszubski w Gdańsku (więcej o książce)

Nagrodzie towarzyszy również plebiscyt publiczności, w którym czytelnicy mogą wybrać swoją ulubioną książkę spośród wszystkich nominowanych. Głosowanie trwa do 23 września 2025 roku.  Głosować można tutaj

Laureaci Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza” oraz siostrzanej Kaszubskiej Nagrody Literackiej zostaną ogłoszeni 16 października 2025 roku podczas uroczystej gali w Centrum Świętego Jana w Gdańsku. Wcześniej, 23 września, odbędzie się spotkanie z nominowanymi autorami, które poprowadzi dopełni Wieczór Literacki w Teatrze Wybrzeże.

źródło: wbpg.org.pl

Więcej o książce:

„Dezorientacje. Biografia Marii Konopnickiej” – Magdalena Grzebałkowska

Wydawnictwo: Znak

Opis: MAGDALENA GRZEBAŁKOWSKA NA TROPIE KONOPNICKIEJ
BEZKOMPROMISOWA BIOGRAFIA POETKI

Matka ośmiorga dzieci opuszcza męża i przenosi się do Warszawy, by pisać poezję.

Autorka bajki O krasnoludkach i o sierotce Marysi chorą córkę zamyka w szpitalu psychiatrycznym.

Pochylająca się nad losem dzieci społeczniczka oddaje obcym ludziom własnego wnuka.

Postać migotliwa, niejednoznaczna, nieuchwytna. Wybitna reporterka Magdalena Grzebałkowska mierzy się z legendą Konopnickiej. Odkrywa rysy na jej wizerunku i sprawia, że znana z czarno-białych portretów ponura matrona przeistacza się w barwną, pełną życia kobietę.
Decyzje, dylematy i rozterki Konopnickiej – buntowniczki, feministki, artystki, pokazują, że była postacią na wskroś współczesną, która wciąż może inspirować, zaskakiwać i szokować.

Magdalena Grzebałkowska – reporterka, autorka bestsellerowych biografii (Beksińskich, Komedy, ks. Twardowskiego) i reportaży historycznych. Mieszka w Gdańsku.

„12 dni. Patchwork rodzinny” – Roksana Jędrzejewska-Wróbel

Wydawnictwo: WiMBP

Opis:

„12 dni. Patchwork rodzinny” to dziejąca się na przestrzeni czterdziestu lat historia mieszkającej w Gdańsku-Wrzeszczu rodziny Migrowiczów. To także zapis obrazu miasta, które, tak jak jej mieszkańcy, ulega ciągłym przekształceniom. Jest więc to przede wszystkim historia o wpisanej w życie każdego z nas nieustającej zmianie. To historia dla tych, którzy tak jak Róża, bohaterka „12 dni”, żyjąc w rodzinie, doświadczyli związanych z tym ambiwalentnych uczuć. Tak poczucia przynależności, jak i ograniczenia, kojącego bezpieczeństwa i jednocześnie tęsknoty za wolnością. A więc być może jest to po prostu powieść dla każdego, dzięki której staniemy się w swoim życiu bardziej obecni.

To pierwsza powieść autorki napisana z myślą o dorosłym czytelniku i czytelniczce.

„Patrz pod nogi. O zbieraniu rzeczy” – Kora Tea Kowalska

Wydawnictwo: Karakter

Opis: Wszyscy coś zbieramy. Otaczają nas rzeczy, przybywa ich, rodzą się kolekcje. Ale to nie jest książka o inwestowaniu w dzieła sztuki. Jej autorkę pochłania świat starego plastiku, bakelitu i celuloidu – i zadaje sobie pytanie, dlaczego zwyczajne na pozór przedmioty czasami są dla nas tak ważne.

Kora Tea Kowalska, archeolożka, kulturoznawczyni i kolekcjonerka w pasjonującym eseju bada, co powoduje, że jednych urzekają lalki sprzed stu lat, a innych klucze, szyldy albo monidła. Sięga do własnych pasji, związanych z odkrywaniem przeszłości rodzinnego Gdańska, tropi powiązania i odkrywa barwne historie skrywane przez niepozorne drobiazgi.

W rzeczach dostrzega powidok dawnego świata. Pozwalają jej one zrekonstruować ułamki codzienności zwykłych ludzi, tak odmiennej od naszej, i tak fascynującej.

„Fundamenty” – Urszula Morga

Wydawnictwo: Miejski Dom Kultury w Radomsku

Opis: Tom „fundamenty” jest debiutem poetyckim. Nagroda główna w XV Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Janusza Różewicza 2024.

…
trawo
stanę za tobą murem
rozbetonuję cię
puszczę samopas

dziczej

„Kairos” – Maciej Siembieda

Wydawnictwo: AGORA

Opis: Brawurowa, wielowątkowa powieść sensacyjno-historyczna o trudnej tożsamości, męstwie, honorze, zdradzie i zemście rozgrywająca się w ciągu czterdziestu lat w przedwojennym Lwowie, wojennej Grecji i powojennym Bytomiu, nieprzewidywalna jak… piłka nożna, od której zależało życie (lub śmierć) bohaterów. Głównymi bohaterami książki są Walter i Bernard Pykowie, dwóch braci stryjecznych z Górnego Śląska. Wielka historia zmieni ich w Niemca i Polaka, wielka polityka zrobi z nich komunistę i prawicowca, a wielka miłość do pięknej Macedonki Eleny sprawi, że ostatecznie staną się śmiertelnym wrogami…

W trzeciej części swojej greckiej trylogii Maciej Siembieda po raz kolejny zaprasza w wyrafinowaną, mocno trzymającą w napięciu (i niemalże filmową!) czytelniczą podróż, w której po mistrzowsku łączy prawdziwe wydarzenia i losy realnych postaci z fikcją literacką.

„– Kto to jest Kairos?
– Młodzieniec z bardzo starego mitu. Jest bóstwem szansy. Raz w życiu przechodzi koło ciebie, a wtedy możesz go chwycić za rękaw i zdecydować o swoim dalszym losie. Kairos zatrzymany w tym jednym jedynym momencie zaprowadzi cię na drogę szczęścia. Ale jeśli go przegapisz, gorzko pożałujesz.”

„Między migracją a integracją. Społeczeństwo Gdańska w latach 1945–1960” – Sylwia Bykowska

Wydawnictwo: IH PAN

Opis: W 1945 roku nastąpił przełom w dziejach Gdańska. Zniszczone miasto stało się polskie, a niemieckich mieszkańców zastąpili osadnicy i przesiedleńcy z różnych stron kraju. Portowy ośrodek wabił możliwością awansu, nieosiągalną w dotychczasowym miejscu zamieszkania. Wyrwani z rodzinnych stron migranci, różniący się kulturą i dziedzictwem materialnym, osiedlili się nad Motławą, by razem z ludnością miejscową tworzyć nowe społeczeństwo. Autorka opisuje etapy jego powstawania w pierwszym piętnastoleciu powojennym: od rozpadu społeczności byłego Wolnego Miasta Gdańska, przez kierunki napływu i genealogię nowych mieszkańców, aż po złożone procesy migracyjne.

„Mój Gdańsk” – Stefan Chwin

Wydawnictwo: WiMBP

Opis: „Mój Gdańsk” to wydany po raz pierwszy, niezwykły zbiór najważniejszych tekstów pisarza o rodzinnym mieście, prezentujący osobisty, pasjonujący, piękny a zarazem kontrowersyjny obraz Miasta, obecny w twórczości powieściowej i refleksji historyczno-filozoficznej autora.

„Ambulans jedzie na wieś. Śladami wędrownych wyrwizębów” – Aleksandra Kozłowska

Wydawnictwo: Znak

Opis: Ambulans jedzie na wieś. Śladami wędrownych wyrwizębów
Deszcz czy mróz, skwar czy roztopy… nie było wyjścia, ojczyzna w potrzebie. Młodzi dentyści, najczęściej świeżo po studiach, pakowali narzędzia i ruszali w teren.

Plombowali, czym mogli, częściej rwali. Tłumaczyli, jak używać szczoteczki do zębów. Walczyli nie tylko z szalejącą próchnicą, ale z ludzką niewiedzą, bólem i strachem. Zdarzało się, że musieli przyszyć odcięty palec albo odebrać poród.

Niektórzy na ich widok uciekali, choć częściej ustawiały się kolejki. Nic dziwnego, uzębienie obywateli przypominało stolicę w ruinie. Dla wielu pacjentów był to pierwszy w życiu kontakt z lekarzem. Ból zębów leczyło się wódką i okładami z piasku.

Reportaż Aleksandry Kozłowskiej to nie tylko fascynujący, chwilami mrożący krew w żyłach kawałek historii polskiej medycyny. To także barwny portret powojennej wsi, obyczajów, przesądów, warunków, w jakich żyli ludzie. Wreszcie wyjątkowa opowieść drogi, w którą autorka rusza śladami swojej mamy i innych wędrownych stomatologów z czasów PRL.

„Tadeusz Wenda. Budowniczy portu Rzeczypospolitej” – Zbigniew Opacki, Dagmara Płaza-Opacka

Wydawnictwo: Muzeum Miasta Gdyni i Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego

Opis: W 1920 roku Polska po latach zaborów i braku własnej państwowości wróciła nad Bałtyk. Niewielki skrawek wybrzeża był jednak zupełnie niezagospodarowany. Brakowało na nim choćby jednego większego portu mogącego obsługiwać flotę wojenną i handlową. Mimo to wizjonerstwo grupy ówczesnych polityków oraz ekspertów branży morskiej pozwoliło na zbudowanie własnego portu, otwierającego Polskę na świat. Miejsce jego realizacji wskazał inżynier Tadeusz Wenda, który również zaprojektował i nadzorował budowę. Stworzył dzieło, które pozwoliło na rozwój gospodarczy kraju oraz rozwinięcie żeglugi i handlu zamorskiego. Realizacji tego zadania Wenda poświęcił 17 lat pracy. Zwykł w tym czasie mówić: „Dla Polski ten port buduję”. Gdyński port był i jest dumą nie tylko rządzących, ale całego społeczeństwa. Miasto, które przy nim wyrosło stało się symbolem nowoczesności.

Wciąż jednak niewiele wiadomo o samym Tadeuszu Wendzie. Kim był budowniczy portu Rzeczypospolitej?

Książka ukazała się serii Gdynia w Nowym Świetle – jest to seria naukowa Muzeum Miasta Gdyni i Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego poświęcona najnowszym monografiom tematycznym, wnoszącym istotny wkład w stan badań nad Gdynią i najważniejszym tematom bezpośrednio z nią związanym. Kolejne tomy będą podejmowały nieopracowane dotąd zagadnienia, stawiały nieszablonowe pytania oraz wykazywały się świeżym, nowatorskim spojrzeniem.

„Od astrologii i astromedycyny do popularyzacji nauki. Wiedza o niebie w drukach kalendarzowych Prus Królewskich (XVI-XVIII w.)” – Piotr Paluchowski

Wydawnictwo: Instytut Kaszubski w Gdańsku

Opis: W książce przedstawiono druki kalendarzowe Prus Królewskich w kontekście zainteresowania dawnych społeczeństw astrologią i astronomią oraz ich powiązań z meteorologią i medycyną. Źródła te są uważane za jedne z najbardziej popularnych mediów ówczesnych czasów. Choć cel ich powstania i funkcjonowania był praktyczny, to szybko stały się one nośnikiem informacji naukowej oraz źródłem różnych porad. Na terenie Prus Królewskich (do 1793 r.) wydano ponad 550 druków kalendarzowych. Początkowo ich treści były przepełnione astrologią, ale w XVIII w., zgodnie z ideami oświecenia, stały się kanałem popularyzacji nauki.