Prawdziwe opowieści i fikcyjne szczyty – wyniki 13. edycji Konkursu „Książka Górska Roku” ogłoszone

Wyniki 13. edycji Konkursu Książka Górska Roku 2025 zostały ogłoszone, a nagrody przyznano autorom, którzy w wyjątkowy sposób potrafią uchwycić ducha gór. Konkurs, będący ważnym elementem Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady, co roku wyróżnia dzieła, które opisują piękno, historię, kulturę i tajemnice górskich krajobrazów.

W tegorocznej edycji jury zdecydowało się przyznać ex aequo dwa pierwsze miejsca w kategorii literatury non-fiction. Nagrody powędrowały do Willa Cockrella za książkę „Korporacja Everest. O zapaleńcach, awanturnikach i ich biznesie na dachu świata” oraz do Wade’a Davisa za „W stronę ciszy. Wielka wojna, Mallory oraz podbój Everestu”. Obie publikacje wnikliwie analizują fenomen Everestu z różnych perspektyw.

W kategorii literatury fikcjonalnej zwyciężył Jarosław Szczyżowski z powieścią „Błędne łąki”. Wyróżnienie otrzymał Mariusz Koperski za „Widziałam Joannę. Powieść sensacyjna”.

Nagrodę w kategorii biografie, eseje, szkice, opracowania naukowe i popularnonaukowe zdobyła Beata Słama za „Planeta Hala. Opowieści z Hali Gąsienicowej„, natomiast wyróżniono Ryszarda Wareckiego za „Nie ma jak pod górę”.

Wśród przewodników i informatorów najlepszym okazał się Damian Granowski z „50 tatrzańskich klasyków. Przewodnik wspinaczkowy dla początkujących taterników i zaawansowanych turystów”. Wyróżnienie otrzymał Karol Nienartowicz za „Najpiękniejsze szlaki w polskich górach. Przewodnik dla fotografów i turystów”.

W kategorii literatura dla dzieci triumfowała Gabriela Rzepecka-Weiss z książką „Pola w górach„. Wyróżnienie przyznano Magdzie Nowickiej Chomsk za „Poradnik młodych górzystów”.

Warto zauważyć, że w tym roku nie przyznano nagrody w kategorii albumy.

Uroczyste wręczenie nagród, w tym Grand Prix konkursu i Nagrody im. Jacka Kolbuszewskiego dla najlepszej książki sudeckiej, odbędzie się 4 września o godzinie 16:30 podczas Gali Otwarcia Festiwalu w Lądku-Zdroju. Organizatorzy serdecznie zapraszają wszystkich miłośników górskiej literatury na Festiwal Literatury Górskiej, który jest częścią 30. Festiwalu Górskiego. To wyjątkowa okazja do spotkań z autorami i zapoznania się z ich twórczością w festiwalowej księgarni.

źródło: www.festiwalgorski.pl/

Więcej o książkach:

„Korporacja Everest. O zapaleńcach, awanturnikach i ich biznesie na dachu świata” – Will Cockrell

Wydawnictwo: Filtry

Opis: Pasjonujący reportaż o procesie komercjalizacji wypraw na najwyższy szczyt świata. Niegdyś osiągalny tylko dla wąskiej grupy himalaistów, od lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku Everest został zdobyty blisko 12 000 razy. Dziewięćdziesiąt procent zdobywców szczytu stanowią klienci firm wspinaczkowych.

Cockrell, patrząc na himalaizm w szerokim kontekście globalizacji, kapitalistycznej ekonomii oraz relacji Wschód–Zachód, bynajmniej nie jest w swoich rozpoznaniach jednoznaczny. W jego opowieści nie brakuje przewodników, którzy są szlachetnymi idealistami, czerpiącymi radość nie tyle z korzyści finansowych i osobistych sukcesów, ile z pomocy innym w spełnianiu życiowego marzenia.

„Korporacja Everest” dobrze ukazuje główny spór w środowisku: między purytanami, niegodzącymi się na wspinaczkę pełną płatnych udogodnień, a wyrozumiałymi, którzy uważają, że każdy ma prawo do góry.

To także historia o wykluczeniu: o „obywatelach i obywatelkach drugiej kategorii”, a więc przewodniczkach, których klienci nie traktują z takim samym szacunkiem jak mężczyzn, oraz Szerpach, z powodów ekonomicznych skazanych na niebezpieczną pracę. Książka Cockrella stara się oddać sprawiedliwość wszystkim, którzy zginęli na legendarnym szczycie, niezależnie od tego, jakie były ich pobudki do podjęcia wyzwania.

„W stronę ciszy. Wielka wojna, Mallory oraz podbój Everestu” – Wade Davis

Wydawnictwo: Agora

Opis: Porywająca opowieść o początkach podboju Everestu, niezwykłym pokoleniu poszukiwaczy przygód oraz największej tajemnicy w dziejach alpinizmu.

Po koszmarze pierwszej wojny światowej Brytyjczycy po prostu musieli zdobyć Mount Everest, najwyższy punkt Ziemi. Imperium potrzebowało pozytywnej historii, dowodu swojego szczególnego miejsca w świecie i odkupienia po stracie blisko miliona młodych ludzi. Napędzani patriotyzmem i imperialną dumą wojenni ocaleńcy, zagubieni w nowym świecie, w latach 1921–1924 trzykrotnie próbowali zdobyć dach świata. W każdej z tych wypraw wziął udział George Mallory, najwybitniejszy wspinacz epoki. Pewnego czerwcowego ranka, gdy cel był na wyciągnięcie ręki, Mallory i Sandy Irvine, student Oksfordu, ruszyli na szczyt, by nigdy z niego nie wrócić. Ich upadku nikt nie widział. Czy zanim zginęli, zdążyli zdobyć Everest? Dlaczego fatalnego dnia nie przerwali wspinaczki?

We wspaniałej historyczno-przygodowej opowieści opartej na latach drobiazgowych badań w archiwach, miesiącach spędzonych w terenie w Nepalu i Tybecie, Wade Davis odtwarza epickie próby zdobycia Everestu. Dzięki dostępowi do listów i pamiętników członków wypraw opowiada o heroicznych wysiłkach Mallory’ego i jego kolegów w obcym, zdradzieckim terenie i przy nieprzewidywalnej pogodzie. Umieszczając zmagania wspinaczy w szerokim kontekście historycznym, Davis zabiera nas daleko poza Himalaje, do okopów I wojny światowej, która zdruzgotała pokolenie Mallory’ego i znany im świat.

„Błędne łąki” – Jarosław Szczyżowski

Wydawnictwo: Znak Literanova

Opis: Na izerskich szlakach nikomu nie można ufać. Nawet własnemu umysłowi.

Głuchy trzask. Wołanie o pomoc. I cisza, która aż dzwoni w uszach.

Polanę otoczoną kamiennymi wałami spowija gęsta mgła. Górski szlak znaczą drewniane krzyże, a wszystkie drogi prowadzą w to samo miejsce – gdzie niektórzy zostają już na zawsze.

Na błędnych łąkach nikt nie jest bezpieczny.

Podczas pobytu w Górach Izerskich dwoje studentów etnologii znika w niewyjaśnionych okolicznościach. Rok później Aleks Lipski, dziennikarz z Wrocławia, wyrusza do Chatki Górzystów i próbuje rozwikłać zagadkę, której nie udało się rozwiązać policji. Na miejscu spotyka Kaśkę, detektywkę amatorkę i popularną youtuberkę, której irytująca dociekliwość może okazać się niezastąpiona.

Wszystko wskazuje na to, że błędne łąki to niejedyna tajemnica tych mrocznych gór. Chociaż racjonalny umysł Aleksa nie chce tego przyjąć, odpowiedź może kryć się w lokalnych wierzeniach i ludowych podaniach sprzed wieków…

Jedno jest pewne – od niektórych szlaków lepiej trzymać się z daleka

„Widziałam Joannę. Powieść sensacyjna” – Mariusz Koperski

Wydawnictwo: Astraia

Opis: Wczesnym popołudniem pewnego zimowego dnia do górnej stacji kolejki linowej na Kasprowym Wierchu dociera wagonik kolejki. Warunki są trudne, wieje silny wiatr i pada gęsty śnieg. Zgodnie z praktyką w takich sytuacjach na górę wwiezieni zostają tylko narciarze.

Gdy są już na stacji, jeden z nich stwierdza, że nigdzie nie może znaleźć swojej żony Joanny. Zaklina się, że jeszcze przed chwilą widział ją w wagoniku. Panikuje, wpada w histerię, i możliwe, że to jego zachowanie doprowadza do tragedii: inny pasażer umiera, prawdopodobnie na zawał.

Tymczasem wiatr jest już tak silny, że nie ma mowy o tym, by kolejka zjechała na dół i zwiozła pechowych turystów. Warunki w obu kotłach także są fatalne i nikt nie odważa się, zjechać do Kuźnic na nartach. Pasażerowie utknęli więc na górze i muszą czekać na poprawę pogody.

Mężczyzna nadal twierdzi, że w wagoniku jechała jego żona, lecz nikt mu nie wierzy. Wtedy zgłasza się Iza, która przypomina sobie Joannę. Jest pewna, że widziała kobietę podczas jazdy kolejką. Problem polega na tym, że tylko ona ją pamięta. Oraz na tym, że Joanny rzeczywiście nigdzie nie ma.

Iza, narratorka powieści, która wybrała się na Kasprowy, żeby uporać się z własnymi demonami przeszłości, krok po kroku angażuje się w sprawę wyjaśnienia zaginięcia kobiety. Odkrywa tajemnicze fakty z życia Joanny i powiązania innych pasażerów kolejki z tą tajemniczą sprawą.Czy Joanna nadal żyje? Jeśli tak, co się z nią stało? Czy któryś z pasażerów kolejki miał coś wspólnego z jej zniknięciem? A może Joanna nigdy nie istniała?

Rozwiązanie zagadki, stanie się dla Izy ogromnym wyzwaniem, za które będzie musiała zapłacić także osobistą cenę.

Powieść „Widziałam Joannę” została wydana dzięki wsparciu Polskich Kolei Linowych w ramach programu „PKL– Pasje Górą”.
Autor dziękuje za okazaną mu życzliwość i wszelką pomoc merytoryczną wielu pracownikom PKL, za czas poświęcony na rozmowy o funkcjonowaniu kolejki i stacji na Kasprowym Wierchu.

„Planeta Hala. Opowieści z Hali Gąsienicowej” – Beata Słama

Wydawnictwo: Czarne

Opis: Gdyby porównać Tatry do Układu Słonecznego, okazałoby się, że jedną z jego najważniejszych planet jest Hala Gąsienicowa. Zupełnie oddzielna, z niezwykłą atmosferą, stanowi szczególną część tatrzańskiego mikrokosmosu.

Jeżeli chce się poznać historię chodzenia po Tatrach, warto zacząć właśnie tutaj: usiąść nad Czarnym Stawem, spojrzeć na szczyty wokół, sprawdzić, jakie szlaki tamtędy biegną. Hala łączy różne części Tatr nie tylko geograficznie, ale i symbolicznie, za sprawą dawnych anegdot, opisów z przewodników i opowieści. To także miejsce, w którym chyba każdemu nasuwa się pytanie: dla kogo dziś są góry?

By spróbować na nie odpowiedzieć, Beata Słama wraca do czasów, kiedy w Tatry wybierała się jedynie garstka ciekawskich, a wszystko, co widzieli, było nowe. Do czasów zachwytów nad pięknem krajobrazu, góralskim folklorem, błękitem goryczki i fioletem krokusów. Nie mogło w tej opowieści zabraknąć Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Mieczysława Karłowicza, Mariusza Zaruskiego czy Walerego Eljasza. Nie obyłoby się też bez opisów niezwykłych wycieczek Tytusa Chałubińskiego czy trudów wyprawy Bolesława Prusa.

„Planeta Hala” to także historia miejsc, które stały się symbolami Tatr o wiele później, takich jak taborisko Rąbaniska, Murowaniec czy Betlejemka. I wreszcie to osobista historia samej autorki – warszawianki, która wybrała Zakopane.

„Nie ma jak pod górę” – Ryszard Warecki

Wydawnictwo: STAPIS

Opis: To jest książka Ryśka. Jest szczera, zabawna, niepoprawna, irytująca. Osobna i inna. Tak jak jej autor. Nie znajdziemy w literaturze górskiej drugiej takiej pozycji. Nie gloryfikuje opisywanych wydarzeń. Nie tworzy mitów. Nie jest demaskatorska i nie wzbudza taniej sensacji, nie stara się na siłę odbrązowić legend polskiego himalaizmu. Jest prawdziwa. Ukazuje historie Kukuczki, Wielickiego, Hajzera, Kurtyki i innych w nowym świetle. A tym samym ostatecznie – last but not least – opisuje historię samego Autora. Warecki był w centrum wydarzeń. Opowiada wbrew politycznej poprawności, jest na bakier z oczekiwaniami i tym, co wypada, a co nie. Dostajemy literaturę intensywną, bogatą, gęstą. W trakcie jej lektury ma się wrażenie bezpośredniego przeżywania opisywanych wydarzeń, wręcz doświadcza się ich na własnej skórze. Ale czasem – jak w historii Andrzeja Smóla – przychodzi refleksja: czy naprawdę warto.

„50 tatrzańskich klasyków. Przewodnik wspinaczkowy dla początkujących taterników i zaawansowanych turystów” – Damian Granowski

Wydawnictwo: Szkoła wspinania drytooling.pl / Biblioteka Taternika

Opis: Przewodnik „50 tatrzańskich klasyków” to książka, która powinna stać się nieodzownym kompanem turystów pragnących wejść na wyższy poziom poznawania Tatr. Jest to zarówno przewodnik wspinaczkowy, dla osób potrafiących się już wspinać, jak i przewodnik pozaszlakowy dla ambitnych turystów wysokogórskich swodobnie poruszających się w trudniejszym terenie (II-III).

W przewodniku znajdziemy:
• 17 klasycznych dróg po polskiej stronie Tatr (m.in. Kościelec, Mnich czy Mięguszowiecki Szczyt Wielki)
• 33 klasycznych dróg w Tatrach słowackiej (m.in. Lodowy Szczyt, Łomnica, Ganek, Gerlach)
• 32 opisy klasycznych dróg wejściowych/zejściowych na wybrane tatrzańskie szczyty (część z nich należy do WKT)
• 50 opisów wybranych dróg wspinaczkowych w przedziale trudności II – VII-
• 44 foto-toposów ścian i grani z wyrysowanymi łącznie 663 drogami wspinaczkowymi
• szczegółowy opis i rysunkowy schemat każdej drogi
• mapy, mapki oraz współrzędne i tracki GPS dróg podejściowych i zejściowych
• sylwetki wybitnych taterników z czasów eksploracji Tatr (Stanisławski, Motyka, Korosadowicz i in.)

„Najpiękniejsze szlaki w polskich górach. Przewodnik dla fotografów i turystów” – Karol Nienartowicz

Wydawnictwo: Bezdroża

Opis: Dziś niemal każdy, kto przyjeżdża w góry, utrwala swoje wyprawy na fotografiach ― nawet jeśli nie jest posiadaczem profesjonalnego sprzętu, ma z pewnością aparat w smartfonie. Jak jednak sprawić, by zdjęcie było czymś więcej niż jedynie pamiątkowym uwiecznieniem górskiego widoku? Jak fotografować świadomie: ciekawie zakomponować plan, zagrać napięciami i kierunkami, wybrać odpowiedni moment i światło?

Na te pytania odpowiada książka Karola Nienartowicza, który fotografuje góry od ponad 20 lat. Zawiera ona 52 propozycje najpiękniejszych fotograficznie szlaków w polskich górach. Znalazły się więc w niej wyjątkowe plenery: skuta lodem Śnieżka w promieniach wschodzącego słońca, skalne labirynty Szczelińca Wielkiego, zachwycające panoramy Tatr podziwiane z Gorców, Podhala i ze Spiszu, drewniane cerkwie Beskidu Niskiego, barwne bieszczadzkie połoniny, skalisty szczyt Kościelca i świętokrzyskie gołoborza. Nie zabrakło porad technicznych i organizacyjnych. Autor dzieli się wiedzą i doświadczeniem na temat tego, w jakich porach roku i warunkach pogodowych warto fotografować dane miejsce ― czy lepiej zrobić zdjęcie o wschodzie, czy o zachodzie słońca, jak fotografować nocą i w deszczu, czy korzystać z drona.

Zawarte w książce propozycje mogą stanowić inspirację także dla Ciebie, niezależnie od tego, czy fotografujesz aparatem, telefonem, czy jesteś po prostu miłośnikiem ładnych widoków. Ruszaj na szlak i znajdź swój najlepszy kadr!

„Pola w górach” – Gabriela Rzepecka-Weiss

Wydawnictwo: Dwukropek

Opis: Pola wyrusza z rodzicami w góry. Marzy jej się wprawdzie Kilimandżaro, ale najpierw trzeba się zmierzyć z łagodniejszymi szczytami. Już pierwszego dnia na szlaku stanie się jasne, że aby wspinaczka była bezpieczna, należy pamiętać o kilku ważnych zasadach. Poznaj je razem z Polą.
Oto niektóre z nich: Wyrusz z rana równym krokiem, by do celu dojść przed zmrokiem! Ruszasz w drogę – sprawdź pogodę! Bezmyślny głuptaku, nie schodź ze szlaku!

„Poradnik młodych górzystów” – Magda Nowicka Chomsk

Wydawnictwo: Media Rodzina

Opis: Zdobywanie szczytów może być dla dzieciaków sporym wyzwaniem. Nie musi jednak kojarzyć się wyłącznie z wysiłkiem i zmęczeniem. Wręcz przeciwnie. Wystarczy spojrzeć na górski szlak jak na tor przeszkód, a na skały jak na zaczarowane stwory, zamienić się w tropiciela dzikich zwierząt, posłuchać ptasiego radia lub puścić patyk w rejs po wzburzonym potoku. Zabierając dzieci w góry, zapewniamy im dzieciństwo pełne przygód i zabaw, zaszczepiamy miłość do przyrody i nawyk aktywnego wypoczynku.

Żeby móc w pełni cieszyć się górską wędrówką, należy dobrze się do niej przygotować. W niniejszej książce, obok licznych, angażujących ciekawostek przyrodniczo-krajoznawczych, dzieci i ich opiekunowie znajdą praktyczne porady na temat odpowiedniego ubrania, prowiantu, planowania trasy i odpoczynku. Dowiedzą się, jak czytać oznaczenia szlaków i korzystać z turystycznej infrastruktury, sprawdzać pogodę i unikać zagrożeń. „Poradnik młodych górzystów” to kompletny niezbędnik, który warto przeczytać przed każdą wyprawą.