Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus, w tym roku wręczona po raz dwudziesty, osiągnęła swój apogeum, ogłaszając laureata. Został nim bośniacki pisarz Darko Cvijetić, którego jury doceniło za wstrząsającą książkę „Winda Schindlera”. Tym samym nagroda za przekład trafiła do rąk tłumaczki, Doroty Jovanki Ćirlić. W wymiarze finansowym Angelus jest najwyższym wyróżnieniem przyznawanym w Polsce, a jego wartość to aż 150 tys. zł. Nagroda ta, obok statuetki, trafiła w tym roku do Cvijeticia. Pisarz, urodzony w 1968 roku w Prijedorze, jest poetą, prozaikiem, reżyserem, aktorem i dramaturgiem, związanym zawodowo z Teatrem Prijedor. Sam siebie określa jako pisarza postjugosłowiańskiego.

W książce „Winda Schindlera” autor w przejmujący sposób ukazuje, jak wojna na Bałkanach zniszczyła świat, w jakim żył on i jego bliscy. Opowieść skupia się na losach mieszkańców dwóch sąsiadujących wieżowców w rodzinnym Prijedorze – mieście, które nazywa „dziurą w świecie znaną ze zbrodniarzy wojennych, obozów i malarzy”. Cvijetić kreśli obraz codzienności robotniczych rodzin i ich bliskości, a następnie dramatycznej przemiany tych relacji w czasie konfliktu, gdzie sąsiedzi i przyjaciele stają po przeciwnych stronach, trafiają do obozów i rozpoznają się wśród poległych. Winda Schindlera to dzieło balansujące na pograniczu poezji i prozy, będące opowieścią o pamięci, winie i próbach odkupienia.

Nagroda finansowa w wysokości 40 tys. zł przyznawana jest również za przekład i tradycyjnie trafia do tłumacza zwycięskiej książki. W tym roku laureatką w tej kategorii została Dorota Jovanka Ćirlić (właśc. Dorota Mentzel), ceniona tłumaczka literatury pięknej z języka serbskiego, chorwackiego, bośniackiego, a także macedońskiego.

Trzecim kluczowym wyróżnieniem jest Nagroda im. Natalii Gorbaniewskiej, przyznawana w plebiscycie internetowym przez czytelników. Upamiętnia ona pierwszą przewodniczącą jury Angelusa, zmarłą w 2013 roku rosyjską poetkę i dziennikarkę. W tym roku w plebiscycie triumfowała estońska pisarka Leelo Tungal, autorka książki „Mała towarzyszka i listy„, którą na język polski przełożyła Marta Perlikiewicz.

Książka Tungala, będąca opowieścią o jej dzieciństwie, jest ważną lekturą zarówno dla dzieci, jak i dorosłych, ponieważ skłania do refleksji nad wpływem historii i polityki na życie jednostki, zwłaszcza w opresyjnych warunkach. Laureat bądź laureatka plebiscytu otrzymuje zaproszenie do Wrocławia na stypendium literackie fundowane przez Wrocławski Dom Literatury.

W skład jury Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus wchodzą Andrej Chadanowicz (przewodniczący), Bernadetta Darska, Dobrawa Lisak-Gębala, Jerzy Madejski, Paulina Małochleb, Tomasz Mizerkiewicz i Maciej Robert. Galę finałową poprowadzili Katarzyna Janusik i Irek Grin z Wrocławskiego Domu Literatury. Fundatorem Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus oraz Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius jest miasto Wrocław.

źródło: angelus.com.pl

Więcej o książkach:

„Winda Schindlera” – Darko Cvijetić

Wydawnictwo: Oficyna Literacka Noir sur Blanc

Opis: Darko Cvijetić w nietypowy dla powieści bliski poezji sposób opowiada o dramacie, który rozegrał się w Bośni i Hercegowinie. Wojna na Bałkanach pogrzebała świat, jaki do tej pory znaliśmy, co symbolicznie autor przedstawia na przykładzie losów mieszkańców dwóch sąsiadujących ze sobą wieżowców w Prijedorze, mieście, które nazywa „dziurą w świecie znaną ze zbrodniarzy wojennych, obozów i malarzy”. Na początku historii cofa się do lat 70. XX wieku, pokazuje życie robotników, ich wspólnie przeżywane radości i smutki, po to, by jeszcze dobitniej podkreślić tragedię sąsiadów, którzy podczas wojny stanęli po dwóch stronach konfliktu. Nagle ze znajomych, przyjaciół, a nawet członków rodziny stali się wrogami, strzelali do siebie, zamykali się w obozach jenieckich, a później uczestniczyli w wymianach ciał poległych, rozpoznając się na zdjęciach z dzieciństwa. Cvijetić nie tylko reprezentuje sumienie czasu i miejsca, ale także nie boi się zapłacić ceny odkupienia zarówno za ofiary, jak i zbrodniarzy.

„Mała towarzyszka i listy” – Leelo Tungal

Wydawnictwo: KEW

Opis: Małą Leelo rozpiera energia, a w główce wciąż rodzą się nowe pomysły. Chodzi z rybakami nad rzekę i śpiewa z nimi rubaszne piosenki, jeździ drezyną w tartaku, często boli ją brzuszek, w nocy moczy się ze strachu na widok czarnych panów, dokazuje z psami, bawi się w deportacje, z wózka dla lalek robi wspaniały wagon bydlęcy, już potrafi czytać pisane litery i czeka na powrót mamy. Zwyczajne dzieciństwo w stalinowskim reżimie, wśród kochającej rodziny.

Druga część przygód małej towarzyszki bawi i wzrusza równie mocno jak pierwsza, a pozwala zrozumieć jeszcze więcej!