Księgarnie kameralne to serca naszych miast – miejsca, gdzie książek nie wybiera algorytm, lecz żywy człowiek z pasją. To właśnie ta unikalna perspektywa stoi u podstaw plebiscytu „Książki Roku – Lista Kameralnych 2025”. Znamy już 20 tytułów, które powalczą o miano tych najważniejszych. Wybór był ogromny, ponieważ jurorzy analizowali zgłoszenia nadesłane przez księgarzy z aż 40 niezależnych księgarń z całej Polski. Pod uwagę brano nowości wydawnicze, które ukazały się między 1 listopada 2024 r. a 31 października 2025 r.

Nad merytoryką plebiscytu, organizowanego przez Sekcję Księgarską Polskiej Izby Książki, czuwało jury złożone z wybitnych praktyków rynku książki oraz twórców: Milena Gumienny (De Revolutionibus Books, Kraków), Karolina Pikuła (Między Słowami, Lublin), Viola Wojda (Firmin, Gdańsk), Łukasz Zych (Najlepsza Księgarnia, Warszawa) – przewodniczący jury, Jul Łuskawa – pisarz, laureat Paszportu Polityki 2025, redaktor i tłumacz.

Oto zestawienie, które może posłużyć za idealny drogowskaz dla każdego czytelnika szukającego literatury nieoczywistej i wysokiej próby (kolejność alfabetyczna):

Max Blecher – „Dzieła zebrane” (tłum. J. Kornaś-Warwas, PIW)
Maria Luisa Bombal – „Spowita całunem” (tłum. M. Lamch, Art Rage)
Anne Carson – „Dekreacja” (tłum. M. Topolski, Ossolineum)
Rafał Cichowski – „Ogień z każdej strony” (Rafał Cichowski)
Georgi Gospodinow – „Ogrodnik i śmierć” (tłum. M. Pytlak, Wydawnictwo Literackie)
Juliana Javierre – „Plaga” (tłum. A. Ostrowska, Art Rage)
Denis Johnson – „Anioły” (tłum. K. Majer, Karakter)
Piotr Kępiński – „Neapol słodki jak sól” (Czarne)
Łukasz Krajewski – „Miłuj diabelskie pisklę… „(SPP oddział w Łodzi)
Karolina Krasny – „Strefa II” (Convivo)
Małgorzata Lebda – „Dunaj. Chyłe pola” (Warstwy)
Miki Liukkonen – „O (albo uniwersalny traktat…)” (tłum. S. Musielak, Insignis)
Krystyna Miłobędzka – „Więcej nic” (Wolno)
Muriel Spark – „Jazda” (tłum. J. Dehnel, Znak Literanova)
Ishbel Szatrawska – „Wyrok” (Cyranka)
Ewa Tondys-Kohmann – „Łupiny” (Wydałem)
Antonina Tosiek – „Przepraszam za brzydkie pismo” (Czarne)
Alia Trabucco Zeran – „Do czysta” (tłum. T. Pindel, Czarne)
Paul Murray – „Żądlo” (tłum. Ł. Witczak, Filtry)
Tobias Wolff – „Oto początek naszej historii” (tłum. K. Umiński, Czarne)

To nie koniec emocji. Do 10 grudnia trwa drugi etap plebiscytu, w którym to księgarze z całej Polski oddają głosy na swoich faworytów z powyższej listy. Finał akcji zaplanowano na wyjątkową datę – 13 grudnia, czyli Dzień Księgarza. To właśnie wtedy ogłoszona zostanie finałowa piątka tytułów, które otrzymają prestiżowy tytuł „Książek Roku”.

źródło: pik.org.pl/

Więcej o książkach:

„Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet” – Antonina Tosiek

Wydawnictwo: Czarne

Opis: W latach 1933–1995 w konkursach pamiętnikarskich dla mieszkańców wsi mogło wziąć udział nawet dziewięćdziesiąt tysięcy kobiet. To Nowy Sącz albo pół Olsztyna pamiętnikarek.

Julianna spisywała swój pamiętnik w latach trzydziestych – nocami, w tajemnicy przed mężem. Danka w latach sześćdziesiątych – rankiem, czekając, aż rozpali się w piecu. Teresa w roku 1983 – w PKS-ie wiozącym ją do pracy w pobliskiej masarni. Janka jako nastolatka marzyła o studiach polonistycznych, ale bardziej potrzebna była w gospodarstwie. Została więc pamiętnikarką.

Dla wielu bohaterek tej książki spisywanie wspomnień było aktem uznania, że ich historia zasługuje na uwagę. Po raz pierwszy miały okazję przyjrzeć się osobistym doświadczeniom i nadać im znaczenie wykraczające poza sferę prywatną. Opowiadały własnymi słowami o przemocy, biedzie czy wstydzie i w ten sposób sprzeciwiały się dominującym normom społecznym i kulturowym.

Antonina Tosiek sięgnęła po setki oryginalnych rękopisów i maszynopisów nadesłanych na konkursy, a także po dane statystyczne i opracowania naukowe. Łącząc wnikliwą analizę z wrażliwością, stworzyła obraz przemian polskiej wsi w XX wieku. Obraz realistyczny i głęboko poruszający.

Nie istnieje jeden, uniwersalny, modelowy życiorys „chłopki” czy „rolniczki”. Popularne w kulturze obrazy polskiej wsi to raczej hologramy naszego zbiorowego wyobrażenia o ludowości, opartego na uprzedzeniach i stereotypach – niż jej faktyczna reprezentacja. Książka ta upomina się o wielość i złożoność doświadczeń wiejskich kobiet.
Autorka

„Ogrodnik i śmierć” – Georgi Gospodinow

Wydawnictwo: Literackie

Opis: Pierwsza powieść od przyznania Międzynarodowej Nagrody Bookera za „Schron przeciwczasowy”!

Relacja między ojcem i synem ukazana poprzez egzystencjalne studium choroby, odchodzenia i żałoby.

Narrator imieniem Georgi obserwuje ostatni miesiąc życia ojca. Towarzyszy mu, czuwa nad nim, świadomy nadchodzącego nieuchronnie kresu. Dokumentuje wszystkie drobne i istotne zdarzenia. Zwłaszcza ojcowską pasję do roślin – dzięki którym, po zwalczeniu raka kilkanaście lat wcześniej, nabrał nowych sił. Ogród trzyma go przy życiu, przy ziemi. Jest jego alternatywnym światem i absolutnym lekarstwem.

Gospodinow luźnymi zapiskami z utraty buduje historię uniwersalnego doświadczenia relacji między ojcem i synem. Choć to opowieść o przemijaniu, narrator patrzy szerzej. Bada zależności pokoleniowe i kieruje swoją uwagę ku życiu; przez opowiadanie oswaja smutek.

Literacka obserwacja pełna czułości, która mimo obezwładniającego ciężaru śmierci mówi przede wszystkim o tym, co dzieje się przed nią.

„Anioły” – Denis Johnson

Wydawnictwo Karakter

Opis: Ona z małymi córkami ucieka od przemocowego męża. On, były żołnierz marines, gna przed siebie w nieokreślonym celu. Spotkają się w autobusie, który przez wiele dni będzie przemierzał amerykański bezkres. Ich losy splotą się w toksycznym uścisku.

Debiutancka powieść Denisa Johnsona zawiera już w sobie wszystko to, co charakterystyczne dla jego twórczości: bohaterów wyrzuconych na margines społecznego życia, którzy, chcąc nie chcąc, eksplorują najmroczniejsze rejony ludzkiego doświadczenia, krajobraz amerykańskich przedmieść i miasteczek z tanimi barami, podrzędnymi hotelami i unoszącą się nad nimi atmosferą przegranej, lakoniczny styl wydobywający poezję z tego, co kolokwialne i trywialne. Johnson z maestrią i głęboką empatią wobec swoich bohaterów dekonstruuje amerykański mit, ukazując grozę istnienia i samotność ludzi, o których nikt nie chce pamiętać.

Przekład Krzysztofa Majera znakomicie oddaje niepodrabialny styl Denisa Johnsona

„Wyrok” – Ishbel Szatrawska

Wydawnictwo: Cyranka

Opis: Franciszek Strzelecki i Czesław Majda ruszają w pościg za zbiegiem. Mają wykonać wyrok śmierci. Nie kłopoczą się powodami, dla których partyzanci zlecili im tę robotę, przynajmniej na początku. Nie są zdolni do namysłu, a może wcale nie chcą zastanawiać się nad dwuznaczną rolą, jaką mają odegrać. Robili już w życiu znacznie podlejsze rzeczy. Poza tym mają wobec partyzantów dług do spłacenia; oddział leśnych ocalił ich kiedyś od śmierci z rąk niemieckich żołnierzy. Zresztą, człowiek, którego tropią jest pewnie zwykłym kolaborantem. Takiego zabijać nie szkoda. Strzelecki i Majda przemierzają wioski, lasy i hale. Mówią, że szukają mężczyzny, ponieważ chcą mu oddać pieniądze. Ludzie okazują im niechęć. Boją się uzbrojonych bandytów, podejrzewają, że nie chodzi o zwrot pieniędzy. Wiedzą, że ci dwaj to podejrzane typy, że trudnią się rabunkiem i mordowaniem, tak jak robili to przed wojną. Ale jednak wskazują im drogę. Ze strachu, a może dla świętego spokoju. Ktoś mówi, że głupi Tosiek ma znać kryjówkę skazańca, ale wymyka się w ostatniej chwili. Muszą go dorwać, wyciągnąć z niego informacje. Nie trzeba go wcale zabijać, to tylko wiejski głupek, nieszkodliwy idiota, nie ma żadnego związku z kolaborantami. Majda i Strzelecki wiedzą już, że są blisko. Czują ekscytację, ale w ich sercu zaczyna kiełkować też trudny do określenia lęk.
Co stanie się, kiedy w końcu spojrzą w oczy ofierze? Czy postępują słusznie, czy też popełniają kolejną zbrodnię? Czy po wykonaniu wyroku odkupią swe winy i przestaną być bandytami?

„Neapol słodki jak sól” – Piotr Kępiński

Wydawnictwo: Czarne

Opis: Kto był w Neapolu, ten wie, że nie można pozostać wobec niego obojętnym. Zapach pizzy i smród śmieci. Piękno architektury i brzydota pobazgranych kamienic. Słodycz dojrzałych pomarańczy i słoność Morza Tyrreńskiego. Neapol od wieków fascynował badaczy, inspirował artystów, przyciągał podróżników. I choć znamy jego literackie czy filmowe oblicze, wciąż tak naprawdę nie wiemy, dlaczego dla jednych jest synonimem męczącego bezładu, a dla drugich – urzekającego włoskiego rozprężenia.

Piotr Kępiński zabiera nas w literacką podróż i wprowadza w zakamarki neapolitańskiego świata. Wraz z autorem czytamy książki o mieście i śledzimy prasowe nagłówki. Pijemy limoncello i bulion z ośmiornicy, zwiedzamy peryferia i nowoczesne stacje metra, podziwiamy sztukę uliczną i oglądamy filmy z Totò w roli głównej. Spacerujemy z Wezuwiuszem nad głową i gąszczem podziemnych korytarzy pod stopami.

„Neapol słodki jak sól” to próba redefinicji Neapolu, wychodząca poza utarte schematy wyznaczone przez klasyków oraz popkulturę. Żywa, gęsta, błyskotliwa opowieść o miejscu, które albo się kocha, albo się go nienawidzi. Bo czy jest inne miasto na świecie, po zobaczeniu którego – jak pisał Goethe – pozostaje nam tylko umrzeć?

„Dzieła zebrane” – Max Blecher

Wydawnictwo: PIW

Opis: Arcyważny i niemający precedensu na polskim rynku wydawniczym tom dzieł zebranych Maxa Blechera – artysty, który dzięki intensywności tego, co stworzył w trakcie niespełna trzydziestoletniego życia zapisał się jako jeden z najwybitniejszych pisarzy rumuńskich XX w. i jeden z najważniejszych twórców literatury europejskiej swoich czasów.
Niebywałe połączenie surrealnej wyobraźni, wyrafinowanego, poetyckiego języka i okrutnej precyzji w opisie doświadczenia choroby i cielesności czynią jego pisarstwo absolutnie unikalnym: oniryczność zaplata się tu z bezwzględnym hiperrealizmem, który osiąga poziom osobliwej abstrakcji niczym z teatru Samuela Becketta. Nie jest przypadkiem, że porównuje się go z największymi: z Franzem Kafką, z Brunonem Schulzem. Blecher ma obok nich swoje własne, szczególne miejsce w literackim panteonie.

Na tom składają się prozy: „Zdarzenia w bliskiej nierzeczywistości”, „Zabliźnione serca”, „Rozświetlona jama”, opowiadania i aforyzmy publikowane za życia i po śmierci autora oraz wiersze – pochodzące ze zbioru „Przezroczyste ciało” i rozproszone – całość w przekładzie Joanny Kornaś-Warwas. Dzieła Blechera uzupełniają przygotowane przez jego niezrównanego biografa – Dorisa Mironescu – kalendarium i obszerne posłowie.

„Spowita całunem” – Maria Luisa Bombal

Wydawnictwo: Art Rage

Opis: Zapomniana matka boomu latynoamerykańskiego po raz pierwszy po polsku.
Ostateczna mgła rozpoczyna się w dniu ślubu bezimiennej narratorki z Danielem – mężczyzną, którego nie kocha. Żyjąca w emocjonalnej pustce bohaterka obsesyjnie wraca do wspomnień nocy spędzonej w mieście z tajemniczym kochankiem. Wiedziona niezaspokojonymi pragnieniami próbuje za wszelką cenę uciec od codziennej monotonii, podczas gdy granica między rzeczywistością a urojeniem coraz bardziej się zaciera. W Kobiecie w całunie zmarła Ana María spogląda na swoje życie z perspektywy otwartej trumny. Nareszcie wolna od społecznych konwenansów, w szczerym monologu konfrontuje się z niespełnioną miłością, macierzyństwem i samotnością. W opowiadaniach Bombal znajdziemy zatopiony statek piratów, wyspy wyłaniające się z jezior z dnia na dzień czy postaci tajemniczych femmes fatales w zagadkowy sposób związanych z siłami natury.
To pełne napięcia opowieści o namiętności i odosobnieniu, przesiąknięte fascynacją i lękiem przed tym, co nieludzkie, a zarazem głęboko cielesne, rozpięte między chłodnym realizmem codzienności a nieomal fantastycznymi światami.

„Dekreacja. Wiersze, eseje, opera” – Anne Carson

Wydawnictwo: Ossolineum

Opis: W „Dekreacji” Anne Carson podejmuje próbę przekroczenia własnego „ja”, by oddać głos temu, co niewyrażalne i radykalnie odmienne. Przy pomocy naświetlających się wzajemnie utworów, w kolażu literackich form i stylów – od wierszy, przez krytyczno-filozoficzne eseje i dialogi, po operę poetycką – kieruje wzrok ku postaciom, które, mówiąc słowami Simone Weil, „uczestniczyły w kreacji świata przez dekreację samych siebie”. Pisze m.in. o Joannie d’Arc, Samuelu Becketcie, Marguerite Porete czy filmach Michelangelo Antonioniego.

Renata Lis zauważyła: „Oryginalność pisarstwa Anne Carson jest tyleż bezdyskusyjna, co paradoksalna. Autorka „Dekreacji” jest tak przywiązana do tradycji, jak tylko może być wykładowczyni i tłumaczka literatur klasycznych, i zarazem tak nowatorska, jak tylko może być urodzona eksperymentatorka, która poezji każe wyrażać się poprzez taniec. Z dezynwolturą ignoruje podział na epikę, lirykę i dramat, a dwa tysiące lat to dla niej żaden dystans. Carson mówi wszystkimi językami sztuki, w sposób tylko sobie właściwy reanimując świat starożytności swoim gorącym, na wskroś romantycznym oddechem. W twórczości Carson romantyzm w przebraniu klasycyzmu wciąż poszukuje absolutu, a ponadto – jest kobietą”.

„Ogień z każdej strony” – Rafał Cichowski

Wydawnictwo: Rafał Cichowski

Opis: Raj – wieś, gdzie krzyżują się drogi, a każda prowadzi na inny koniec świata. W małym domku pod lasem skrzy od konfliktów i tajemnic. Matka milczy, ojciec krzyczy, a starszy brat Janek wciąga Henryka w świat leśnych rytuałów. To, co początkowo wygląda na niewinną grę, prowadzi do wydarzeń, które na zawsze odmienią życie rodziny.

Po latach Henryk wraca do miejsca, gdzie zaczął i skończył się jego świat. Czy w zgliszczach dzieciństwa odnajdzie to, czego szuka? Ile z jego wspomnień to rzeczywistość, a ile – powidoki chłopięcych wyobrażeń?

Ogień z każdej strony to napisana z rozmachem, zmysłowa i przesycona gorzkim humorem opowieść o rodzinie, miłości i zdradzie. O wyobraźni, która może być zarówno pułapką, jak i drogą do wolności. O dawnych zakończeniach i nowych początkach.

„Plaga” – Juliana Javierre

Wydawnictwo: Art Rage

Opis: Na Sopingę spadają kolejne plagi, a piętnastoletnia Emilia musi szybko dojrzeć, by odnaleźć się w niełatwej rzeczywistości.

Emilia mieszka z matką i babcią w skromnym domu w Sopindze, nadrzecznym miasteczku, które nawiedziła plaga much. Tutejsi mieszkańcy zaczynają cierpieć z powodu biegunki i wymiotów, a dziewczyna boi się, że przypadkowo połknięta much złożyła w jej organizmie jaja i teraz rośnie w jej brzuchu jakieś stworzenie.

Życie Emilii splata się z życiem Sopingi, pozostawionej przez władze na pastwę losu. Wszystko podporządkowano tu uprawie trzciny cukrowej, a gdy tę zaatakowały robaki, z laboratorium wypuszczono muchy. Potem przyszła zaś plaga ropuch, które sprowadzono do Sopingi, by wytępiły muchy.

Brutalne realia miasteczka, które nikogo nie obchodzi, sąsiadują w Pladze z oszczędną frazą i surrealnym absurdem.

„Miłuj diabelskie pisklę, które wyszło z jajka zepsutego” – Łukasz Krajewski

Wydawnictwo: Stowarzyszenie Pisarzy Polskich oddział w Łodzi

„Strefa II” – Karolina Krasny

Wydawnictwo: Convivo

Opis: Po śmierci Echa plastikowy kij unosi się do góry, a ucieczka przestaje być opcją. Jedynym schronieniem jest stopklatka, odporna na to, co ma za chwilę nastąpić. Urodzona w niej Misti Marina wlewa do wnętrza stopklatki czas. W wąskiej szparze, która zmieści parę oczu, rozwija się mikrokosmos. Dziewczynka zaczyna rozumieć że wszystko, co zaproponuje Strefie II, okaże się prawdziwe. I Wielka Woda, i dziecięcy gang, i opuszczający Misti Marinę Kapitan.

„Dunaj. Chyłe pola” – Małgorzata Lebda

Wydawnictwo: Warstwy

Opis: Nowy tom poetycki Małgorzaty Lebdy, laureatki Nagrody im. Wisławy Szymborskiej, Nagrody Literackiej Gdynia, nominowanej do Nagrody Literackiej Nike i wielu innych wyróżnień. Portret domu, języka, natury, relacji ze zwierzętami, miłości i śmierci. „Patrz. Oczy psa. Najgłębsze bywają wtedy, kiedy górę nad nimi bierze stare ciało” pisze Lebda i zabiera nas w intymny, przejmujący świat.

„O (albo uniwersalny traktat o tym, dlaczego sprawy mają się tak, a nie inaczej)” – Miki Liukkonen

Wydawnictwo: Insignis

Opis: 7 dni akcji
100 postaci
misternie skonstruowana fabuła
mnóstwo dygresji i wspomnień
anegdoty i opowieści w opowieściach

Epickie, szalone dzieło wymalowane na zdumiewająco rozległym płótnie.

Przedstawia zwykłych ludzi i niezwykłe wydarzenia, nerwice, obsesje i irracjonalne zjawiska,
których być może boicie się tak, jak dziecko boi się nocy bez gwiazd.

Opowiada o tym, co już znacie i co czujecie, ale o czym prawdopodobnie nigdy nie czytaliście w powieści.

***

W O przeczytacie o drużynie pływackiej przygotowującej się do olimpiady, o firmie projektującej z artystycznym zacięciem dziecięce zjeżdżalnie i o mężczyźnie, który ucieka przed nerwicą do swojej ogrodowej szopy.

O śledzi losy Romów handlujących końmi, którzy dzięki tunelowi czasoprzestrzennemu wyprzedzają ziemski czas o całe dwie godziny.

O opisuje zagrażające życiu eksperymenty przeprowadzane przez fanów, a właściwie fanatyków Jana Sebastiana Bacha, którzy bez mrugnięcia okiem wyeliminują każdego, kto stanie im na drodze.

W O znajdziemy nieśmiałego, wycofanego chłopca, który komunikuje się ze światem za pomocą karteczek Post-it ®, oraz narkomana bytującego pod łodzią w Hiszpanii; przez dziurę w odwróconym kadłubie podziwia on niebo, o którym my możemy tylko marzyć.

O bierze za rękę osoby z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi i cierpliwe pokazuje im, jak krok po kroku przygotować fricassee z kurczaka.

Lecz przede wszystkim O jest monumentalną opowieścią o tym, czym w naszym świecie jest codzienność i jak w niej żyć.

„Więcej nic” – Krystyna Miłobędzka

Wydawnictwo: Wolno

Opis: „Nie ma w moim pisaniu rzeczy, której nie widziałam, nie dotknęłam, nie kochałam i nie straciłam” – mówiła o swoich tekstach Krystyna Miłobędzka.

W swoich zapisach poetyckich od lat pokazywała jak wiele znaczeń i emocji kryje się w tym, co pozornie zwykłe i codzienne. Była przekonana, że język jest przestrzenią spotkania – ze światem, z drugim człowiekiem, z samym sobą. Jej poezja to niezwykła sztuka uważności na słowo i milczenie.

„więcej nic” jest ostatnią autorską książką poetycką Krystyny Miłobędzkiej (1932–2025), którą zaplanowała jako pożegnanie z własnym pisaniem i zakończenie twórczości. Na zawartość tomu składają się zapisy z ostatnich kilkunastu lat życia, zgodnie z decyzją autorki miały zostać wydane pośmiertnie.

Raz jeszcze zacząć od początku – ze świadomością zbliżającego się końca. Spróbować zamknąć życie w kilku koniecznych słowach. „więcej nic” to niezwykła i przejmująca w swoim minimalizmie opowieść o znikaniu i trwaniu. Poezja, w której słowa ustępują miejsca ciszy i milczeniu, a obecność – nieobecności. „żeby beze mnie / żeby samo jest”…

„Jazda” – Muriel Spark

Wydawnictwo: Znak Literanova

Opis: Szokujące arcydzieło

Nigdy niewydany w Polsce literacki thriller Muriel Spark w brawurowym tłumaczeniu Jacka Dehnela

Lise leci na południe Europy. Ma starannie przygotowane strój i plan: spotka się z pewnym mężczyzną. Jeszcze nie wie, kim on jest, ale już wie, że on na nią czeka.

Następnego dnia policja znajduje ciało brutalnie zamordowanej kobiety. Z zapartym tchem śledzimy kilkanaście ostatnich godzin ekscentrycznej bohaterki, próbując zrozumieć, co doprowadziło do jej śmierci.

W swojej powieści – zaskakująco nowoczesnej, subwersywnej i przewrotnej – Spark mistrzowsko gra z konwencją thrillera. Wciąga nas w labirynt interpretacji i kwestionuje podział na ofiarę i sprawcę – a także zadania, jakie patriarchalna kultura od zawsze narzucała kobiecym narracjom. Autorka w misterny, iście filmowy sposób prowadzi nas przez tę „kronikę zapowiedzianej śmierci”, co i rusz podważając kolejne oczekiwania czytelnika.

W 1974 roku na podstawie powieści powstał film z Elizabeth Taylor w roli głównej. W 2010 roku książka została nominowana do Lost Man Booker Prize.

„Łupiny” – Ewa Tondys-Kohmann

Wydawnictwo: Wydałem

Opis: Wyobraźcie sobie świat, w którym wizytę u babci kupujecie na Grouponie, a obecność syna na Wigilii zamawiacie jak catering. W tym świecie lalki reborn ożywają, a przytulenie do człowieka kosztuje – i to tyle samo, co możliwość zmieszania go z błotem. Czy jedyną strategią przetrwania w takim miejscu jest utrata zmysłów?
Sześć opowiadań, które są jak przepowiednie tego, co może wydarzyć się za chwilę.

„Do czysta” – Alia Trabucco Zerán

Wydawnictwo: Czarne

Opis: Jaka powinna być idealna pomoc domowa? Piśmienna, godna zaufania, cicha. Ma dobrze wyglądać i mieć sprawne ręce. Plan dnia? Otworzyć oczy, wstać, wejść szybko pod prysznic. Włożyć fartuch, związać włosy, zjeść śniadanie. Odebrać instrukcje. I tak dzień po dniu, przez siedem lat, jak w kołowrotku.

Estela García w wieku trzydziestu trzech lat przeprowadza się do Santiago, gdzie rozpoczyna pracę w domu zamożnych Chilijczyków. Poza dbaniem o czystość jej najważniejszym zadaniem jest trzymanie w ryzach córki pracodawców: neurotycznej dziewczynki, pełnej lęków i gniewu. Od samego początku znamy tragiczny finał tej historii, mimo to czytamy dalej, z nadzieją, że opowieść skończy się inaczej.

Z każdą kolejną stroną Estela coraz bardziej zamyka się w sobie. A jednak jej uwięziony w głowie rozpaczliwy krzyk, niczym chór w greckiej tragedii, wybrzmiewa wyraźnie: to manifest biednych ludzi walczących o przetrwanie. Tych, których w czasach wielkich społecznych nierówności pociesza jedynie myśl, że chociaż śmierć traktuje wszystkich sprawiedliwie.

„Żądło” – Paul Murray

Wydawnictwo: Filtry

Opis: Ta głośna książka przez wielu krytyków została okrzyknięta najlepszą powieścią ostatnich lat. Autorowi przyniosła liczne nagrody, między innymi Eason Novel of The Year oraz Nero Gold Prize. Znalazła się też w finale Nagrody Bookera.

Niegdyś zamożnych Barnesów poznajemy w chwili, gdy globalny kryzys finansowy pogrzebał ich majątek. Materialna katastrofa pociąga za sobą emocjonalną – upadek lukratywnego biznesu Dickiego odsłania grę pozorów, w której uczestniczyli wszyscy bohaterowie. Mieszkańcy prowincjonalnego miasteczka zastanawiają się, czy o bankructwie salonu samochodowego nie zadecydował przypadkiem pierwiastek moralny. Tymczasem żona byłego potentata, Imelda, za młodu najpiękniejsza dziewczyna w całym hrabstwie, udaje przed sąsiadami, że wszystko jest w porządku, choć w domu rozgrywa się dramat. Córka Barnesów, Cass, utalentowana poetka i najlepsza uczennica w klasie, zamiast uczyć się do matury, raz po raz upija się na umór. Jej młodszy brat, PJ, boi się przyznać rodzicom, że ma za małe buty, i marzy o tym, by uciec z domu. Coraz bardziej ucieka też jego ojciec, który spędza czas w lesie z miejscowym renegatem, budując schron przed rzekomo zbliżającą się apokalipsą. Wszyscy zadają sobie pytanie o swoje miejsce w życiu i o to, dlaczego sprawy potoczyły się tak źle. Nikt jednak z nikim nie rozmawia, każdy chowa swojego trupa w szafie, a scalić rodzinę próbuje tylko mały PJ. Czy mu się to uda, skoro żadna z bliskich mu osób nie dopuszcza do głosu swoich uczuć?

Paul Murray bywa określany odpowiedzią Dublina na Jonathana Franzena. Żądło jest bowiem rozległą realistyczną sagą rodzinną, w której dysfunkcje rodziny stanowią zwierciadło słabości całego społeczeństwa. Perspektywa każdego z bohaterów jest tutaj oddana z empatią, składając się na misterną, trzymającą w napięciu opowieść, od której nie sposób się oderwać i której zakończenie pozostaje z nami na długo.

„Oto początek naszej historii” – Tobias Wolff

Wydawnictwo: Czarne

Opis: Te historie dzieją się w Stanach Zjednoczonych, gdzieś między prezydenturą Kennedy’ego a epoką młodszego Busha. Bohaterami są zwykle mężczyźni, z portfelem raczej pustym niż nabitym, częściej żyjący na prowincji niż w metropolii. Żołnierze i eksżołnierze, nauczyciele, uczniowie, myśliwi, różnej maści rozbitkowie. Ktoś żywi urazę do brata, ktoś ma nadwagę i jest pośmiewiskiem kolegów, komuś zepsuł się samochód. Niepozorne sytuacje, osadzone wśród powszednich gestów i przedmiotów, ukradkiem eskalują, by na chwilę ukazać życie z niecodzienną intensywnością.

O Tobiasie Wolffie mówiono, że jest jednym z pisarzy, dzięki którym w Ameryce nastąpił renesans krótkiej formy. Po lekturze tych opowiadań z pełnym przekonaniem powtarzamy za George’em Saundersem: „Ależ mamy szczęście, że istnieje ktoś taki”.

Długa lista plebiscytu „Książki Roku – Lista Kameralnych 2025” ogłoszona