Laureaci Literackiej Nagrody Wielkopolskich Czytelników 2026

We wtorek 12 maja 2026 roku w Urzędzie Marszałkowskim w Poznaniu odbyła się uroczysta gala trzeciej edycji nagrody. Wydarzenie, zorganizowane w ramach Wielkopolskiego Dnia Bibliotekarza i Bibliotek, połączyło świętowanie sukcesów pisarzy z docenieniem pracy regionalnych bibliotek.

Zwycięzcy i nagrodzone książki

Główni laureaci otrzymali nagrody finansowe w wysokości 60 tys. zł.

Kategoria „literatura dla dorosłych”:

• Mikołaj Grynberg za esej „Rok, w którym nie umarłem” – więcej o książce

Kategoria „literatura dla dzieci i młodzieży”:

• Katarzyna Wasilkowska za książkę „Złodziejka” – więcej o książce

Książki nominowane w trzeciej edycji

Autorzy każdej z poniższych nominowanych książek otrzymali wyróżnienie w wysokości 5 tys. zł:

Literatura dla dorosłych:

• Jakub Małecki – „Obiekty głębokiego nieba” – więcej o książce
• Zyta Rudzka – „Tylko durnie żyją do końca”  – więcej o książce
• Maciej Siembieda – „Gołoborze”  – więcej o książce
• Szczepan Twardoch – „Null” – więcej o książce

Literatura dla dzieci i młodzieży:

• Michał Figura, Aleksandra Mizielińska, Daniel Mizieliński – „Rysie. Historie prawdziwe” – więcej o książce
• Anja Franczak, Marianna Sztyma – „Żaba. Mała opowieść o żałobie” – więcej o książce
• Barbara Kosmowska, Emilia Dziubak – „Latawiec” – więcej o książce
• Wit Szostak – „Wylinka” – więcej o książce

Jak wybierani są laureaci?

Książki do nagrody zgłaszają członkowie klubów książki działających przy wielkopolskich bibliotekach. Ostatecznego wyboru spośród 10 nominowanych pozycji dokonuje profesjonalne jury złożone z przedstawicieli środowiska bibliotekarskiego, kulturalnego oraz Samorządu Województwa.

Nowy patron i Rok Stanisława Barańczaka

Marszałek Marek Woźniak ogłosił kluczową zmianę dla regionalnej kultury. Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu zmienia nazwę na: Biblioteka Wielkopolska imienia Stanisława Barańczaka.

Wybór ten idealnie współgra z decyzją Sejmika Województwa, który ogłosił rok 2026 Rokiem Stanisława Barańczaka – wybitnej ikony Poznania i Wielkopolski.

Wyróżnienia dla bibliotek i bibliotekarzy

Gala była również okazją do uhonorowania osób i placówek, które w szczególny sposób dbają o rozwój czytelnictwa w regionie:

Odznaka Honorowa „Za zasługi dla województwa wielkopolskiego”:

• Małgorzata Matysiak (Dyrektorka Gminnej Biblioteki Publicznej w Opatówku)
• Zuzanna Musielak-Rybak (Dyrektorka Biblioteki Publicznej w Pleszewie)

Nagroda i tytuł Templum Libri („Śaktynia Księgi”):

• Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Szamotuły
• Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Wolsztyn
• Centrum Kultury i Biblioteka w Piaskach
• Michał Hynas (moderator Dyskusyjnego Klubu Książki w Kaliszu)

Wsparcie finansowe dla bibliotek klubowych

Samorząd Województwa Wielkopolskiego przyznał nagrody po 5 tys. zł dla 10 bibliotek, których kluby czytelnicze wskazały nominowane w tym roku książki. Środki na zakup nowości wydawniczych i organizację spotkań autorskich trafiły do placówek w: Ostrzeszowie, Grodzisku Wielkopolskim, Chodzieży, Raszkowie, Zaniemyślu, Doruchowie, Międzychodzie, Krzykosach, Kleszczewie i Jaraczewie.

Uroczystość zamknął koncert Olka Różanka, któremu na pianinie towarzyszył Borys Sawaszkiewicz oraz orkiestra smyczkowa Baltic Neopolis Orchestra. Wśród gości znaleźli się m.in. Wicemarszałek Senatu RP Rafał Grupiński oraz Dyrektor Biblioteki Narodowej Tomasz Makowski.

źródło: Samorząd Województwa Wielkopolskiego

Więcej o książkach:

„Rok, w którym nie umarłem” – Mikołaj Grynberg

Wydawnictwo: Agora

Opis: Zapiski z niespodziewanego końca i powrotu.

„Mikołaj napisał książkę o życiu. Bo jak się pisze o umieraniu, to jednak jest o życiu. Bardzo dużo miłości do życia jest w tej książce i sporo strachu przed śmiercią. Jest nawet o matematycznym wzorze na czas, który pozostał do dożycia. Jeśli zaś jest w tej książce sama śmierć, to tylko tych, co umarli. Niedawno, jak rodzice albo dziadkowie, albo dawniej, ci zabici w zagładzie. Poruszająca książka, trochę smutna, nawet gdy zabawna. Trzeba przeczytać.”
Andrzej Leder

„Polska literatura ma szczęście do zawałów. Po Białoszewskim do szpitala trafił Mikołaj Grynberg. W swoją przejmującą opowieść włożył całe serce; świetnie dało sobie radę. Są tu łzy i jest dużo śmiechu. Tak płacze i tak się śmieje tu i teraz Mikołaj, ale też w Mikołaju płacze nad człowiekiem i śmieje się z niego Demokryt. Co nam pozostaje? Badać się, jeździć na rowerze, czytać (teraz Grynberga),nie wstydzić się łez (bo tam, gdzie łzy, tam miłość) i się śmiać (bo śmiech to nasza jedyna oręż).”
Marek Bieńczyk

„Książka o hierarchii spraw, o lęku zupełnie niezależnym od postępu medycyny i o rozmowie, która może toczyć się poza słowami. Do odczytania na wiele sposobów.”
prof. Janina Stępińska – kardiolog, Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego w latach 2011–2013

„Złodziejka” – Katarzyna Wasilkowska

Wydawnictwo: Literatura

Opis:  Koniec podstawówki zbliża się jak ściana w ślepej uliczce w GTA, ale to nie egzamin ósmoklasisty ani wybór szkoły spędzają Mery sen z powiek. W domu – chłód i wieczne pretensje. W szkole – pole minowe: hierarchie, plotki, zdjęcia krążące w sieci. Nic dziwnego, że Mery znajduje sobie miejsce, w którym może poczuć się wolna. Jest tylko jeden problem – nie ma prawa w nim przebywać.
Kiedy w jej życiu pojawia się Tymon, z bogatym bagażem przypałów i pragnień, wszystko zaczyna się komplikować. Bo im bardziej zbliżasz się do drugiego człowieka, tym trudniej ukryć, kim naprawdę jesteś, proste.
Presja, memy, screeny, pierwsze uczucia i wybory, które zmieniają wszystko.

Złodziejka to mocna, poruszająca powieść o dorastaniu, lojalności i cienkiej granicy między tym, co wolno, a tym, czego nie da się wybaczyć.

„Obiekty głębokiego nieba” – Jakub Małecki

Wydawnictwo: SQN

Opis: Jak bardzo trzeba się zbliżyć do drugiego człowieka, by dostrzec w nim cały wszechświat?

Janek i Iga żyją w relacji pełnej niewypowiedzianych napięć. Spotkanie nowej pary znajomych otwiera przed nimi ścieżki pożądania, testując granice ich związku.
Tymczasem świat Janka się rozpada. Choroba ojca zmusza go do wyjazdu w rodzinne strony. Janek mierzy się z przeszłością w gospodarstwie, gdzie jego jedynym towarzyszem staje się dziki lis. Książka, którą pisze Janek, nieoczekiwanie otwiera mu drzwi do nowego życia.
„Obiekty głębokiego nieba” to intymna i odważna powieść o powrotach i oswajaniu tęsknoty. O niepewności i odwadze. O miłości, która wymyka się definicjom.

„Opierał dłonie na piaszczystej drodze, nie padało od kilku tygodni, wokół suche chwasty i trawa, nad polami kurz, a on błagał pszczołę, by go nie żądliła, błagał, by mu pozwoliła jeszcze żyć, obiecywał, że on też jej nie zabije, a wieczorem, wykąpany, zmęczony, położył się wreszcie do łóżka i po raz pierwszy usłyszał jej głos, mój głos, usłyszałeś, jak mówię do ciebie.”

„Tylko durnie żyją do końca” – Zyta Rudzka

Wydawnictwo: W.A.B.

Opis: Książka laureatki Nagrody Literackiej „Nike”, Nagrody Literackiej Gdynia, Poznańskiej Nagrody Literackiej im. Adama Mickiewicza, dwukrotnie Nagrody Literackiej m.st. Warszawy, Nagrody Literackiej Gryfia oraz wielu innych.

Lida, nauczycielka wychowania fizycznego, porzuca duże miasto i wybiera życie na uboczu z dwoma mężczyznami. Jest outsiderką, która szuka przyjemności i je znajduje. Lida ma w sobie wyniosłość wobec tego, co złego ją od losu spotyka. I nie przygląda się światu, tylko się z nim zderza.

Nowa powieść Zyty Rudzkiej to historia miłości możliwej, a zarazem bardzo zwyczajnej. Zło działa i wiąże nici na drugim planie tej opowieści.

„Lida pływa i żyje stylem swobodnym. Podjęła decyzję, która dała jej wolność. Ustanowiła własny porządek: sport, radość ciała, bliskość przyrody. Stroni od ludzi, ale się nie odwraca. W hedonizmie mojej bohaterki rozpoznaję mądrość i odwagę nie na pokaz” – Zyta Rudzka

„Gołoborze” – Maciej Siembieda

Wydawnictwo: Znak

Opis: To historia uszyta na podszewce ze zła

W świętokrzyskich lasach, w cieniu Łysej Góry, obok miejsca, gdzie na Czarciej Polanie głaz przygniótł diabła, od lat toczy się zajadła wojna.

Dwa zwaśnione rody pielęgnują nienawiść, której nauczyli ich przodkowie.

W tej wsi są ludzie z kamienia twardszego i ostrzejszego niż te na gołoborzu, a ich oczy płoną gniewem. Wszyscy wiedzą, że wojna między Kończakami a Cebrzynami jest święta, morderstwo – honorowe, a rodzina i obowiązek wobec niej stoją ponad prawem.

Wyrok wymierza się tutaj osobiście.

Najlepiej nożem.

Stefan Cebrzyna nie mógł od tego uciec. Nawet jeśli Jadźka Kończakowa była dla niego od zemsty ważniejsza.

Przysięgi złożone ojcom muszą zostać dotrzymane.

Tutaj honor znaczy więcej niż życie, a zemsta działa nawet zza grobu.

„Null” – Szczepan Twardoch

Wydawnictwo: Marginesy

Opis: Nadziei nie ma.

Jest błoto, drony i betonowy strop piwnicy, jeśli masz dość szczęścia, i bunkier, który nazywasz blindażem, a zwykle jest marną jamą w ziemi. O co więc walczysz? Czy wierzysz jeszcze w sens tej walki?

Na pierwszej linii frontu – na „nullu” – w odciętym rzeką kawałku świata, którego nie można oddać, choć się go nie ocali, Koń i jego towarzysze wypatrują światła, wiedząc, że to, które nadejdzie, będzie raczej rozpalającą niebo eksplozją. Na nullu braterstwo i odwaga nabierają nowego znaczenia, racjonalność ustępuje intuicji, przesądom i wierze. Są ochotnicy i są mobiki, którzy nie chcą walczyć, jest miłość krótka jak życie na froncie i bywa też internet ze starlinka.

Koń to rozumie, chociaż żołnierzem jest od niedawna. Wszystko, w co dotąd wierzył i co kochał, umarło, zostawił więc za sobą zgliszcza dawnego życia w Polsce i wyjechał walczyć i szukać odkupienia – a może śmierci? Obumarły w środku poznaje Zuję, pierwszą, która nosi to imię. Zuja wyzwala w nim to, co uważał za dawno martwe. Przeszłość, o której Koń nie mówi i nie chce myśleć, ciągle powraca.

Jest też pies, którego nie uzdrowił mag z Tadżykistanu.

„Rysie. Historie prawdziwe” – Michał Figura, Aleksandra Mizielińska, Daniel Mizieliński

Wydawnictwo: Dwie Siostry

Opis: Pędzelki na uszach, zabójcza zwinność, kocie dziwactwa… Nowy komiks dokumentalno-przyrodniczy twórców przebojowych Wilków odkryje przed wami sekrety rysi.

Skalny stracił brata i matkę – zginęli potrąceni przez samochód. Marysia przybłąkała się do opuszczonego pensjonatu, gdzie miejscowi zostawiali jedzenie dla bezdomnych kotów. Tajcha znaleziono przy drodze ze złamaną łapą. Przegib, jak każdy kot, uwielbiał pudełka… To tylko część rysiów, które miał okazję poznać Michał Figura ze Stowarzyszenia dla Natury „Wilk”. Aleksandra i Daniel Mizielińscy zamienili jego opowieści w pasjonujący komiks.

Gdzie można spotkać rysia i dlaczego tak trudno go zobaczyć? Po czym rozpoznać konkretnego osobnika? Jak uspokoić rozwrzeszczane młode? Na co polują rysie i dlaczego chowają swoje zdobycze? W jaki sposób się porozumiewają? Jak opiekują się potomstwem? Jakie to uczucie spojrzeć rysiowi prosto w oczy? Z tej książki dowiecie się niemal wszystkiego o największych dzikich kotach w Europie!

W Polsce mieszka około 350 rysi. Są pod ochroną, ale coraz trudniej im żyć w zmienionym przez ludzi świecie. Na szczęście możemy im pomóc. Pierwszy krok to lepiej je poznać.

„Żaba. Mała opowieść o żałobie” – Anja Franczak, Marianna Sztyma

Wydawnictwo: Albus

Opis: Żaba. Mała opowieść o żałobie jest książką skierowaną do dzieci 5+, ich opiekunów, pedagogów, psychologów, psychoterapeutów. Autorka w sposób czuły, świadomy i wspierający prowadzi narrację, która pomoże dziecku i jego bliskim w procesie doświadczania straty. Poprzez historię o żabie autorka próbuje opowiedzieć dzieciom o tym, że żałoba to nieunikniona i wartościowa część życia. Zamiast unikać tematu straty, nazywa uczucia, które jej towarzyszą i przekonuje, że wszystkie są takie jakie być powinny, i że warto ich doświadczyć aby odkryć trwałą więź z tymi, za którymi tęsknimy. Bohaterką książki jest dziewczynka, która przeżywa śmierć swojej babci, W jej życiu po stracie bliskiej osoby pojawia się żaba, taka całkiem sympatyczna ale też trochę dziwaczna postać, która na początku nie jest mile widziana. Z upływem czasu między dziewczynką a ża[ło]bą rozwija się czuła relacja, dzięki której główna bohaterka uczy się radzić sobie ze różnymi emocjami. Książka została zilustrowana przez Mariannę Sztymę, ilustratorkę znaną w kraju i za granicą, laureatkę wielu nagród i wyróżnień w tym BolognaRagazzi Award.

„Latawiec” – Barbara Kosmowska, Emilia Dziubak

Wydawnictwo: Agora

Opis: Mieszko ma własny pokój, przyjaciółkę Tosię i najfajniejszą mamę na świecie! Jednak od kiedy tata się wyprowadził, trudniej się tym wszystkim cieszyć. A i mama nie jest taka jak dawniej. Czy jest jakiś sposób na wkradający się do domu smutek? Nieoczekiwanie z pomocą przychodzi pan Albert – dziadek jak marzenie! Najlepszy kompan do wypraw pełnych przygód, gotowania magicznych potraw i robienia latawców. Życie znów nabiera barw. Kto wie, może kiedy kolorowy latawiec zatańczy na niebie, dostrzeże go tata i odnajdzie drogę do domu?

„Wylinka” – Wit Szostak

Wydawnictwo: Powergraph

Opis: Dziesięcioletnia Klara budzi się w wakacyjnym domu bez rodziców. Nie jest jednak sama. Na poddaszu odnajduje Janka. I choć widzi go po raz pierwszy w życiu, to chłopiec twierdzi, że mieszka tu od dawna. I że to nie dom letniskowy, tylko sanatorium, do którego przyjechał na kurację. Dzieci stają u progu największej zagadki swojego życia. Aby rozwikłać tajemnicę porzucenia i niezgodności wspomnień, dwoje dziesięciolatków musi zapuścić się w tajemniczy las, z którego można nie wrócić. Wyjątkowe eksperymenty z językiem i gatunkami literackimi przyniosły Witowi Szostakowi zasłużoną sławę jednego z najbardziej intrygujących polskich pisarzy. Ale nigdy nie zaskoczył czytelników aż tak. Wylinka to emocjonalne i intelektualne wyzwanie, które najlepiej podjąć wspólnie. Dzieci zachwyci atmosfera tajemnicy, warstwa przygodowa i nieoczekiwane rozwiązanie zagadki. Rodzice rozpoznają zaszyte w tekście nawiązania do najwspanialszych dzieł kultury. To może być jedna z książek życia Twojego dziecka.

Literacka Nagroda Wielkopolskich Czytelników 2026 – Najczęściej zadawane pytania [FAQ]