„Zaburzenie opozycyjno-buntownicze. Przewodnik dla rodziców” – Amelia Bowler – recenzja

Wśród licznych publikacji poświęconych wyzwaniom wychowawczym, problematyka uporczywego sprzeciwu i buntu dziecięcego zajmuje miejsce szczególne, budząc często poczucie bezradności u rodziców i specjalistów. Książka Amelii Bowler, zatytułowana „Zaburzenia opozycyjno-buntownicze” (ODD – Oppositional Defiant Disorder), stanowi próbę usystematyzowania wiedzy na temat tego złożonego syndromu. Choć nie jest to pozycja, która wstrząsa posadami psychologii dziecięcej, z pewnością oferuje solidny przegląd problemu i przydatne wskazówki dla osób szukających metod radzenia sobie z chronicznym oporem dziecka. Lektura ta, pozbawiona naukowego żargonu, staje się przystępnym wprowadzeniem do zagadnień związanych z neurobiologią trudnych zachowań, stanowiąc ciekawą, alternatywę dla tradycyjnych, często nieskutecznych, metod wychowawczych opartych na karze i nagrodzie.

Autorka rozpoczyna swoją narrację od wyjaśnienia natury ODD, stawiając wyraźną granicę między typowym, rozwojowym buntem a utrwalonym wzorcem opozycyjno-buntowniczym, który znacząco dezorganizuje życie rodzinne i szkolne. To rozróżnienie jest niewątpliwie jednym z atutów książki, ponieważ pomaga czytelnikowi umieścić problem w odpowiednim kontekście klinicznym, unikając pochopnego etykietowania. Amelia Bowler z uwagą przygląda się podłożu trudnych zachowań, sugerując, że opozycja jest często manifestacją braku kluczowych umiejętności (ang. skills deficit), a nie celową złośliwością. Wprowadza tym samym czytelnika w perspektywę, zgodnie z którą dziecko, które źle się zachowuje, jest tak naprawdę dzieckiem, które nie potrafi sprostać wymaganiom otoczenia. Ten zmianowy punkt widzenia na przyczynowość zachowania jest z pewnością wartościowy i skłania do refleksji, stanowiąc odświeżającą alternatywę wobec tradycyjnych modeli dyscyplinowania.

Kluczowym elementem proponowanej metodologii jest podejście oparte na współpracy i rozwiązywaniu problemów. Zamiast koncentrować się na kontrolowaniu zachowania dziecka poprzez system zewnętrznych bodźców, autorka zachęca dorosłych do identyfikacji „problemów do rozwiązania” – czyli konkretnych sytuacji, w których brak umiejętności u dziecka prowadzi do wybuchów złości czy sprzeciwu. Wiele miejsca poświęca się nauce komunikacji opartej na empatii i aktywnego słuchania, co jest fundamentem do budowania porozumienia z dzieckiem opozycyjnym. Praktyczne sugestie dotyczące prowadzenia dialogu, który ma na celu zrozumienie perspektywy dziecka i wspólne wypracowanie akceptowalnych rozwiązań, stanowią użyteczny, choć momentami idealistyczny element książki. Czytelnik dowiaduje się tu wielu ciekawych technik, które mają na celu obniżenie napięcia i prewencję kryzysów.

Mimo swoich niewątpliwych walorów edukacyjnych i informacyjnych, książka nie uniknęła pewnych uproszczeń, które mogą budzić zastrzeżenia u czytelników oczekujących dogłębnej analizy psychologicznej. Koncentracja na jednym modelu terapeutycznym, choć spójna, może stwarzać wrażenie, że jest to jedyna słuszna droga, pomijając inne, równie skuteczne nurty pracy z ODD. Ponadto, wdrożenie prezentowanych strategii w realnym, często chaotycznym życiu rodzinnym, zwłaszcza w przypadku poważnie nasilonych zaburzeń współwystępujących, bywa znacznie trudniejsze, niż sugerują przykłady opisane przez autorkę. Książka dostarcza solidnych narzędzi, ale wymaga od czytelnika dużego zaangażowania, samodyscypliny i przede wszystkim konsekwencji, która w obliczu chronicznej frustracji jest jednym z najtrudniejszych do utrzymania elementów. Jest to pozycja, która dostarcza wiedzy i inspiruje, ale nie oferuje szybkich, ani łatwych rozwiązań.

„Zaburzenia opozycyjno-buntownicze” stanowi ciekawą i merytoryczną pozycję, która z powodzeniem wprowadza czytelnika w problematykę ODD, proponując perspektywę opartą na deficycie umiejętności i współpracy, a nie na karaniu. To użyteczne kompendium wiedzy o neurobiologicznych i behawioralnych aspektach opozycyjności, które dostarcza szeregu praktycznych, ale wymagających technik komunikacji i rozwiązywania problemów. Choć nie jest to pozycja rewolucyjna, ani gwarantująca natychmiastową poprawę – w końcu zaburzenia opozycyjno-buntownicze nie znikają po przeczytaniu książki – stanowi solidny punkt wyjścia do bardziej świadomej i empatycznej pracy z dzieckiem, które zmaga się z ciągłym sprzeciwem.

O książce:

Tytuł: Regiel
Tytuł oryginalny: The Parent’s Guide to Oppositional Defiant Disorder
Autor: Amelia Bowler
Tłumaczenie: Magdalena Słysz
Wydawnictwo: Czarna Owca
Data premiery: 2025-01-29
Liczba stron: 264
Gatunek: Poradnik

Sprawdź, gdzie kupić: