W Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu wybrzmiały finałowe akordy Festiwalu Premier i Debiutów „Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze”. Najważniejszy moment wieczoru przyniósł ogłoszenie nazwiska nowej gwiazdy polskiego kryminału – Gabriela Pawlina została laureatką Nagrody Literackiej Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego za powieść „Trzy”.

Gala, która odbyła się 25 kwietnia 2026 roku, była zwieńczeniem piątej edycji konkursu. Jury pod przewodnictwem dr. Ryszarda Ćwirleja, w składzie: Agata Koss-Dybała, Georgina Gryboś oraz dr hab. Rafał Moczkodan, stanęło przed trudnym zadaniem oceny 26 debiutów wydanych w 2025 roku. Ostatecznie laur zwycięstwa przypadł Gabrieli Pawlinie, która w swojej powieści „Trzy” (więcej o książce) przeniosła czytelników w duszne i pełne niedomówień rejony Beskidu Niskiego. Laureatka odebrała pamiątkową statuetkę oraz czek o wartości 25 tys. złotych, ufundowany przez Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

W uzasadnieniu werdyktu dr Ryszard Ćwirlej zwrócił uwagę na ewolucję gatunku. Współczesny kryminał, zdaniem jury, przestaje koncentrować się wyłącznie na epatowaniu przemocą, a zaczyna pełnić rolę społeczną, bliską reportażowi. „Gabriela Pawlina podejmuje pytanie o to, dlaczego coraz młodsi ludzie idą do przodu już nie tylko po metaforycznie rozumianych trupach. Choć »Trzy« nie są reportażem, lecz świetną fikcją literacką, opowiadają historię z serii tych, które trafiając na pierwsze strony gazet, nadal nas szokują” – podkreślił przewodniczący jury.

Festiwal w Toruniu tradycyjnie docenia nie tylko autorów, ale i osoby czuwające nad jakością tekstu. Karolina Borowiec-Pieniak, redaktorka nagrodzonej powieści, otrzymała Nagrodę Dyrektor Książnicy Kopernikańskiej. Wyróżnienie w wysokości 4 tys. złotych oraz statuetka to wyraz uznania dla profesjonalizmu i wkładu w ostateczny kształt literacki debiutu Gabrieli Pawliny.

Warto przypomnieć, że o zwycięstwo walczyły cztery finałowe tytuły. Oprócz nagrodzonej powieści, na liście nominowanych znalazły się książki:

„Matilde” (tom I) – R.A. Olka
„Zamglone” – Marcel Frątczak
„Wolta” – Dariusz Gizak

Gabriela Pawlina dołączyła tym samym do prestiżowego grona laureatów Nagrody Kryminalny Debiut Roku, w którym znajdują się już Grzegorz Dziedzic, Julia Łapińska, Przemysław Kowalewski oraz Michał Zgajewski.

Organizatorem festiwalu jest Książnica Kopernikańska w Toruniu we współpracy z Fundacją Kult Kultury, przy wsparciu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, będącego głównym mecenasem wydarzenia.

źródło: Książnica Kopernikańska w Toruniu i Gwiazdozbiór kryminalny

Więcej o książkach:

„Trzy” – Gabriela Pawlina

Wydawnictwo: FILIA

Data premiery: 2025-09-24

Opis: Tu każdy ma tajemnice. I nikt nie jest bez winy.

W Beskidzie Niskim, na terenie wysiedlonej łemkowskiej wsi, zostają odnalezione zwłoki młodej dziewczyny – owinięte folią, starannie ułożone w nienaturalnej pozycji. Komisarz Robert Ceglarski, zmuszony do przerwania urlopu, trafia na trop prowadzący do zaginionej nastolatki i sieci tajemnic skrywanych przez zamkniętą społeczność.

W śledztwo angażuje się również Aleksandra Wysocka – ekspertka od poszukiwań zaginionych osób, którą ze sprawą łączą osobiste powiązania. Trop prowadzi głęboko w beskidzkie lasy, gdzie każdy cień może skrywać odpowiedź… albo zagrożenie.

Opowieść o winie, grzechu i konsekwencjach nieodkupionych błędów.

„Zamglone” – Marcel Frątczak

Wydawnictwo: Niebieskie

Data premiery: 2025-04-03

Opis: GDZIE JEST NADZIEJA?

Tę lipcową sobotę pamiętają wszyscy mieszkańcy Łodzi. Rozpisywały się o niej gazety, doszło wtedy do wielu niewyjaśnionych wypadków. Tamtego dnia w łódzkiej mgle rozpłynął się też Adrian Nadzieja.

Po blisko dwóch latach, do doświadczonej reportażystki i byłego policjanta, zgłasza się tajemniczy zleceniodawca. Agata Kryspin i Michał Dziedzic zostają wciągnięci w grę, której stawką jest nie tylko odnalezienie studenta prawa, ale też odsłonięcie własnych tajemnic. Zagłębiając się w tkankę śledztwa, odkrywają, że wiele śladów zostało zatartych, kłamstwa nabrały mocy, a brud i mrok miasta zdążyły przykryć szczelnie każdy trop.

Dlaczego policja umyła ręce, a bliscy Adriana sznurują usta? Jaką zagadkę nosił w sobie chłopak, którego wszyscy tak uwielbiali i dokąd go zaprowadziła?

Wciągająca opowieść o tym, że z pewnych ścieżek nie ma powrotu.

„Wolta” – Dariusz Gizak

Wydawnictwo: Media Rodzina

Data premiery: 2025-04-23

Opis: Na kryminalną scenę wkracza autor, który nie boi się twardych bohaterów, mrocznych zagadek i intensywnej akcji. Dariusz Gizak w swojej książce serwuje nam historię pełną mroku i tajemnic z przeszłości. „Wolta” to pierwszy tom nowej serii „Jacek Kowalik”.

Jacek Kowalik ma wszystko, co powinien mieć prywatny detektyw: wyszkolenie komandosa, warsztat pracy oficera operacyjnego i żelazną dyscyplinę. Ma też silną skłonność do zbawiania świata i dość brawury, by domknąć każdą sprawę. Po odejściu z policji pozostała mu głęboka zadra, która w połączeniu ze specyficznym podejściem do przestrzegania prawa daje niewątpliwie wysoką skuteczność.

Gdy dawny kolega z policji zatrudnia go do rozwiązania prywatnej sprawy, Kowalik nieoczekiwanie wplątuje się w aferę związaną z plagą samobójstw na prestiżowym osiedlu. Po zamachu na jego życie Jacek postanawia przejść do ofensywy w swoim stylu: chłodnym i metodycznym. Sprawę komplikuje jednak Iwona Kujawska.

Jacek — twardy, lecz nieodporny na kobiece łzy – naraża się na nowe niebezpieczeństwa: złej oceny sytuacji i niepotrzebnych życiowych powikłań…

Fabuła inspirowana prawdziwymi wydarzeniami.

„Matilde” (tom I cyklu Niemra) – R.A. Olek

Wydawnictwo: Książnica

Data premiery: 2025-02-26

Opis: Zaskakująca. Nieodkładalna. Niezapomniana.
Opowieść o miłości, przyjaźni i stracie w czasach, gdy zubożałe i upokorzone Niemcy wstawały z kolan, a pełni nadziei i pychy niemieccy chłopcy i dziewczęta wierzyli, że świat stoi przed nimi otworem… Tymczasem on runął, a pod gruzami legło całe ich dotychczasowe życie.
Krótko przed wybuchem II wojny światowej najlepsza partia w mieście – Matilde Berg, córka majętnego bankiera z Breslau – pragnie poślubić Hansa. Działacz Hitlerjugend, syn cukiernika z okrytej złą sławą dzielnicy, nie podoba się ojcu dziewczyny. Zakochani szukają więc pomocy u gestapowca Lischki, nie dostrzegając jego nieczystych intencji.
Wkrótce Hansa porywa wojenna zawierucha, a rodzice Matilde trafiają do obozu. Pozbawiona bliskich dziewczyna będzie musiała stawić czoła dorosłości i przetrwać koszmar oblężenia Festung Breslau.
Czy jej miłość do Hansa wytrzyma próbę czasu? Czy życie ma sens, kiedy tracisz wszystko, co kochasz? Kim jest Matilde Berg i kim się stanie, żeby przeżyć?
Po wielu latach inna Matylda zada te pytania pewnemu emerytowanemu milicjantowi. Razem odkryją historię tytułowej Niemry, nieodłącznie związaną z niemieckim Breslau i polskim Wrocławiem.