Książki, które rozjaśniają codzienność. Poznaliśmy nominacje do 33. Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego

„Dobra książka potrafi rozjaśnić najbardziej pochmurny dzień i przypomnieć, że w świecie pełnym pośpiechu wciąż jest miejsce na zachwyt, śmiech i dobro” – te słowa Kornela Makuszyńskiego idealnie oddają ducha tegorocznej, 33. edycji Ogólnopolskiej Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego. 10 czerwca 2026 roku jury wyłoniło dziesięć wyjątkowych tytułów, które powalczą o miano tej najpiękniejszej i najbardziej poruszającej książki dla dzieci.

Przed nami niezwykła literacka podróż. Wyboru finałowej dziesiątki dokonało grono ekspertów, którzy jak nikt inny rozumieją magię słowa pisanego. Jury pod przewodnictwem prof. UR dr hab. Alicji Ungeheuer-Gołąb (w składzie: prof. UŚ dr hab. Małgorzata Wójcik-Dudek, dr Grażyna Lewandowicz-Nosal, dr Anna Maria Krajewska, mgr Agnieszka Kownatka oraz mgr Katarzyna Kujawa) wyselekcjonowało literackie perełki, które zachwycają formą, mądrością i empatią.

Złota Dziesiątka: Nominacje do 33. edycji Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego.

Oto książki, które skradły serca jurorów (kolejność alfabetyczna według tytułów):

• „Adam, Szczęściara i globalna katastrofa” – Katarzyna Majgier (Wydawnictwo Literatura) – więcej o książce
• „Kapibara Barbara” – Eliza Piotrowska (Wydawnictwo Agora) – więcej o książce
• „Mrówki” – Anna Augustyniak (Wydawnictwo Albus) – więcej o książce
• „Piracki spadek” – Katarzyna Rygiel (Wydawnictwo Literatura) – więcej o książce
• „Raz, dwa, psy cztery” – Agnieszka Elbanowska (Wydawnictwo BIS) – więcej o książce
• „SOS. Stowarzyszenie obrońców smoków” – Anna Nowacka (Wydawnictwo Kropka) – więcej o książce
• „Szkatułka” – Emilia Kiereś (Wydawnictwo BIS) – więcej o książce
• „Sztuczki z czasem” – Aleksandra Dobies (Wydawnictwo Literatura) – więcej o książce
• „Wściekła czapka” – Rafał Witek (Wydawnictwo Zielona Sowa) – więcej o książce
• „Zemsta karalucha” – Justyna Bednarek (Wydawnictwo Nasza Księgarnia) – więcej o książce

Głos oddany najmłodszym

Choć werdykt dorosłych ekspertów jest niezwykle ważny, organizatorzy pamiętają o tych, dla których te książki powstają – o dzieciach. Już niebawem wystartuje Nagroda Czytelników. To właśnie młodzi pasjonaci literatury będą mogli oddać głos na historię, która najmocniej poruszyła ich serca.

Wybieraniu ulubionych lektur towarzyszyć będzie całe spektrum wyjątkowych wydarzeń, które zamienią czytanie w prawdziwą przygodę:

• Czytania performatywne: Magia literatury ożyje dzięki głosom aktorów i samych czytelników.
• Spotkania autorskie: Przestrzeń do dyskusji o bohaterach, emocjach oraz okazja do rozmów z twórcami i literaturoznawcami.
• Warsztaty literackie: Kreatywne spotkania, podczas których dzieci będą mogły stworzyć własne opowieści pełne śmiechu i wzruszeń.

Czytanie stanie się prawdziwym świętem – przestrzenią spotkań, rozmów i nieskończonych inspiracji.

Kiedy poznamy zwycięzców?

Emocje będą dozowane stopniowo. Już na początku sierpnia poznamy finałową trójkę laureatów. Na ostateczne rozstrzygnięcie i uroczyste wręczenie prestiżowej statuetki przyjdzie nam jednak poczekać do jesieni – gala zaplanowana jest na 1 października.

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

źródło: mbp-oswiecim.pl

Więcej o książkach:

„Adam, Szczęściara i globalna katastrofa” – Katarzyna Majgier

Wydawnictwo: Literatura

Opis: Od tej decyzji nie ma odwrotu – likwidacja całego gatunku jest przesądzona. Ludzie z Ziemi – niewielkiej, prowincjonalnej planety w Układzie Słonecznym, zostaną tam sami. Inne gatunki zostaną ewakuowane na pobliskie planety. Czy ludziom – istotom, które prawie doprowadziły do zagłady Ziemi – uda się przeżyć bez owadów, ptaków, zwierząt? I jak skończy się ewakuacja wszystkich gatunków? Dziesięcioletni Adam już podejrzewa, co się święci. Widuje przecież UFO, choć nikt mu nie wierzy, zaczyna rozumieć, dlaczego szczury chmarami uciekają z miast. W końcu ratuje z opresji Szczęściarę – młodą szczurzycę, na którą już polują specjaliści od deratyzacji. Czy uda mu się ją ocalić? A jeśli to wcale nie ona potrzebuje pomocy?

„Kapibara Barbara” – Eliza Piotrowska

Wydawnictwo: Agora

Opis: Kapibara Barbara mieszka w brazylijskim Pernambuco, uwielbia taplać się w wodzie, słuchać śpiewów Feliksa i jeść trawę (koniecznie od prawej do lewej!). Jest ciekawa świata i kiedy chce coś zrobić, to po prostu to robi! Tym sposobem trafia na lekcje baletu, idzie do szkoły, żeby nauczyć się czytać, i pomaga prowadzić kuzynowi rodzinny biznes, choć nie ma pojęcia, co to trudne słowo znaczy. Chociaż Barbara kocha przygody, czasem chce być sama i patrzeć na kolibry. Nie lubi skomplikowanych rzeczy i nie musi wszystkiego rozumieć. Uważa, że to, co proste jest najlepsze! I chyba ma rację…

„Mrówki” – Anna Augustyniak

Wydawnictwo: Albus

Opis: Świat Gai jest niezwykły. Dziewczynka „zawodowo” zajmuje się szpiegowaniem, a jej uważnej obserwacji podlegają rodzice, znajomi i nauczyciele. W tajnym notesie zapisuje notatki, dzięki którym stara się zrozumieć świat i otaczających ją ludzi. Inwazja mrówek na jej dom sprawia, że Gaja musi sprostać nowemu wyzwaniu i odkryć, dlaczego tata nagle zaczął przesiadywać w kuchni, a mama prawie nie wychodzi z gabinetu. Dziewczynka zetknie się z czymś, z czym czasami muszą mierzyć się dzieci – ze światem dorosłych.
Kto rozrusza zastały mięsień motywacyjny rodziny?
Jak potoczy się wojna z insektami?
Czy rodzina Kaczmarków poradzi sobie z utratą pracy jednego z rodziców?

„Piracki spadek” – Katarzyna Rygiel

Wydawnictwo: Literatura

Opis: Kiedy w XV wieku kompletowano załogę karaweli „Piotr z Gdańska”, zaciągnęła się na nią także nastoletnia Eli przebrana za chłopca. Przez dwa lata pływała na kaperskim okręcie z kapitanem Beneke, któremu podczas bitwy uratowała życie, a on odwdzięczył jej się w zaskakujący sposób. Dzięki ciotce Lotce, maniakalnie kupującej stare klucze na pchlich targach i w antykwariatach, historię tę poznają bliźniaczki Zośka i Marianna oraz ich nowy znajomy Kostek. Tak nudno zapowiadające się wakacje zmieniają się w ekscytujące śledztwo, wiodące do skarbu z XV wieku.

Skarbu, którego część po dziś dzień możemy podziwiać w Gdańsku.

„Raz, dwa, psy cztery” – Agnieszka Elbanowska

Wydawnictwo: BIS

Opis: Pełna humoru opowieść o przygodach czwórki psów, które po brawurowej ucieczce ze schroniska chcą odnaleźć własną drogę do szczęścia. Żywiołowy jamnik Jupi, z chorym kręgosłupem, zakochany w rodowodowej Szarlocie, którą ludzie wprawdzie chętnie adoptują, ale równie szybko zwracają do schroniska z powodu jej nerwowych reakcji, marzy o tym, by być przy ukochanej. Sama Szarlota najbardziej chyba chce wolności. Buldog angielski Dżordż nade wszystko pragnie się dowiedzieć, czy naprawdę wygląda jak wcielenie Winstona Churchilla, co powtarzał za życia jego Profesor. I suczka Kundzia, pogrążona w depresji po tym, jak rozdzielono ją z jej ukochaną Henią, którą koniecznie chce odnaleźć. Wszystkim im niezbyt podoba się wariant życia, do jakiego ludzie zmuszają bezdomne psy, ani wymyślone przez ludzi przepisy porządkowe. Uciekają więc przed nimi, jak mogą.
Powieść gęsta od akcji, zabawna i wzruszająca, spodoba się nie tylko dzieciom.

„SOS. Stowarzyszenie obrońców smoków” – Anna Nowacka

Wydawnictwo: Kropka

Opis: „SOS. Stowarzyszenie Obrońców Smoków” to książka przygoda opowiadająca historię chłopca, który zostaje przyjęty w poczet magicznego tajnego Stowarzyszenia Obrony Smoków, mieszczącego się w jamie smoka wawelskiego. Jako ostatni potomek rodu wielkich strażniczek w wieku 10 lat przejmuje obowiązki po swojej mamie, która zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach. I tym sposobem trafia do świata pełnego magii, sztuki i historii. Na swojej drodze spotyka owce wywiadowcze, kurzogrzmoty, a w kluczowych momentach jego bronią staje się niezawodny desant pierogowy. To historia o przyjaźni, zrozumieniu i akceptacji niespodziewanych zmian. Książka jest bogato i zabawnie ilustrowana, a toczące się w niej wydarzenia mają swoje źródło w historii Krakowa i ilustrują jego dziedzictwo.

„Szkatułka. Muzyka spoza czasu” – Emilia Kiereś

Wydawnictwo: BIS

Opis: Trzynastoletni Wojtek przy okazji przekopywania grządki w ogrodzie natrafia na tajemniczą metalową skrzynię. Wewnątrz znajduje nieco biżuterii, kryształowe naczynia i list w zaklejonej kopercie. To właśnie niepozorna koperta z listem zapoczątkuje przygodę, dzięki której chłopak otrze się o wieczność, spotka niezwykłych osobników, pomoże zapobiec niewyobrażalnej katastrofie, a na koniec odkryje zachwycającą tajemnicę.

Do tej tajemnicy czytelnika przybliża drugi wątek powieści, osadzony w 1942 roku – przygody Halinki i jej kuzyna Gustawa, który prowadzi badania nad kosmosem i legendarną muzyką sfer. Młody marzyciel wierzy, że jeśli uda mu się odtworzyć tę muzykę, na Ziemi zapanuje wiekuista harmonia. Halinka, którą kuzyn przygarnął po tym, jak Niemcy aresztowali jej matkę, niespodziewanie staje się osobą, od której zależy powodzenie całego przedsięwzięcia.

Pasjonująca powieść z elementami baśniowo-fantastycznymi, pełna przygód, tajemnic i jednocześnie refleksji nad naturą świata.

„Sztuczki z czasem” – Aleksandra Dobies

Wydawnictwo: Literatura

Opis: Lisia lubi jeździć do babci i dziadka. Przed nią wspaniałe wakacje na wsi! Jednak tym razem dom dziadków wypełnia niepokojąca cisza i strach. Lisia nie wie, dlaczego dziadek nie ma siły na wspólne zabawy, rozmowy oraz przejażdżki polnymi drogami. Gdy ukochany dziadek umiera, świat Lisi nagle pustoszeje. Poczucie straty łagodzą znajome miejsca i rodzinne wspomnienia. Pewnego letniego dnia pokój dziadka zajmuje ktoś obcy. Kim jest wciąż naburmuszony Janek i dlaczego wszyscy wokół twierdzą, że jest jej kuzynem? Czy ta dwójka zagubionych w świecie dorosłych dzieci odnajdzie drogę do siebie? Czy połączy ich nić porozumienia?

„Wściekła czapka” – Rafał Witek

Wydawnictwo: Zielona Sowa

Opis: Pyskate znalezisko Eleny

Pewnego dnia Elena Loara Albertyna Lemoniada Kowalska znajduje na strychu wełnianą czapkę. Gdy ją przymierza, czapka wichrzy czuprynę dziewczynki i dość nieprzyjemnie… się do niej odzywa! Elena odrzuca czapkę ze strachem, ale mama uznaje, że to doskonałe nakrycie głowy na zimę i zmusza córkę do jego noszenia. Elena i czapka z trudem znoszą swoje towarzystwo, do tego czapka nie przestaje płatać dziewczynce figli. Dopiero mały wypadek nad rzeką sprawia, że się zaprzyjaźniają i od tego czasu stają nierozłączne. Elena odkrywa, że nie tylko czapka potrafi mówić. Mówią wszystkie przedmioty! Rozmawiają ze sobą i znają różne sztuczki, żeby pomagać ludziom albo wręcz przeciwnie – uprzykrzać im życie, jak szkolny plecak Eleny. Niektóre przedmioty potrafią też człowieka kompletnie omotać. I wtedy sprawy się komplikują…

„Zemsta karalucha” – Justyna Bednarek

Wydawnictwo: Nasza Księgarnia

Opis: Seria „Tata w tarapatach” to przezabawny cykl książek stworzony przez autorkę „Dziesięciu skarpetek” i mistrzowsko zilustrowany przez Bartka Brosza. W każdym tomie nieszczęsny Gerard Filip, ojciec rodziny, gubi się w niezwykłych okolicznościach… od czego ma jednak kochającą żonę, dzieci i zwierzęta? Zapnijcie pasy… a przedtem sprawdźcie, czy wasz autobus potrafi latać i pływać! W podróżującej autobusem amfibią rodzinie Wieczorków każdy jest geniuszem: matka Eugenia (wynalazczyni),ojciec Gerard Filip (entomolog),a także dzieci: Mirosław, Bogumiła, Marcelina i niemowlak Dydyś (choć o talentach tego ostatniego jeszcze niewiele wiadomo). Wyjątkowo uzdolnione są także należące do rodziny zwierzęta: pies As, kotka Aspiryna, chomik Alfred i świerszcz Anastazja. I to się już niebawem bardzo przyda, ponieważ Gerard Filip zostaje… PORWANY! Przez żądną zemsty bandę mściwych… Ale o tym dowiecie się już z książki.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)