Mądre Książki Roku 2025 wybrane! Poznaj najlepsze publikacje popularnonaukowe

Mapy, które potrafią oszukać, sekrety ludzkiego mózgu, mechanizmy kłamstwa oraz wybuchowa, pełna zapachów nauka – to tematyka publikacji, które zdobyły serca jurorów i czytelników w tegorocznej edycji konkursu Mądra Książka Roku 2025. Oficjalne wyniki ogłoszono 20 maja o godzinie 16:00 podczas uroczystej gali zorganizowanej w ramach Copernicus Festival 2026.

Konkurs Mądra Książka Roku, organizowany nieprzerwanie od 2016 roku, to jedna z najważniejszych inicjatyw promujących literaturę popularnonaukową w Polsce. Jego głównym celem jest wyróżnianie i nagradzanie książek, które w rzetelny, a zarazem przystępny i niezwykle atrakcyjny sposób przybliżają skomplikowany świat nauki szerokiemu gronu odbiorców. W tegorocznej edycji w szranki stanęło 15 nominowanych publikacji, które rywalizowały o laury w czterech kategoriach.

Czterech wspaniałych, czyli laureaci edycji 2025

W tym roku nagrody zostały rozdzielone pomiędzy cztery wyjątkowe pozycje, które pokazują, jak różnorodna i fascynująca może być literatura popularnonaukowa:

Nagroda główna „Mądra Książka Roku 2025”:
„Mapomatyka. Jak mapy prowadzą nas i zwodzą” – Paulina Rowińska (tłum. Michał Rogalski, Wydawnictwo RN). Autorka w fascynujący sposób obnaża matematyczne sekrety kartografii i pokazuje, jak łatwo dać się zwieść obrazom świata, które bierzemy za pewnik.

Nagroda główna dla książki dla dzieci „Mądra Książka Roku 2025 dla dzieci”:
„Co głowie wyjdzie na zdrowie? Mózg wie i o tym opowie” – Róża Hajkuś, z ilustracjami Pawła Gierlińskiego (Wydawnictwo Sensus). To mądra, pięknie wydana i przystępna opowieść o najważniejszym ludzkim narządzie, skierowana do najmłodszych odkrywców.

Nagroda społeczności akademickiej Uniwersytetu Jagiellońskiego:
„Wszyscy TO robimy, czyli krótka opowieść o mijaniu się z prawdą” – Dawid Myśliwiec (Wydawnictwo Altenberg). Znany popularyzator nauki tym razem wziął na warsztat zjawisko kłamstwa, analizując je z perspektywy m.in. biologii i psychologii.

Nagroda internautów i czytelników „Dziennika Polskiego”:
„Coś tu śmierdzi. Nauka, która wrze, bulgocze i wybucha” – Adam Mirek, z ilustracjami Artura Ernesta (Wydawnictwo Znak Emotikon). Książka udowadnia, że nauka bywa niezwykle widowiskowa, zabawna, a czasem… pachnąca w bardzo specyficzny sposób.

Kto decydował o werdykcie?

Wybór najlepszych książek nie był łatwy. O przyznaniu nagród głównych decydowało interdyscyplinarne, znamienite Jury, w skład którego weszli eksperci ze świata nauki, mediów i popularyzacji wiedzy: prof. Stanisław Kistryn (UJ), dr Monika A. Koperska (Stowarzyszenie Rzecznicy Nauki, MAK Art & Science Productions), dr Kamil Kopij (UJ, Mądre Książki), Milena Gumienny (Księgarnia De Revolutionibus), Marta Seweryn (Carbon Footprint Foundation), Aleksandra Stanisławska (Crazy Nauka), Leszek Szumlas (Mądre Książki) oraz Marta Alicja Trzeciak (lekarka weterynarii i dziennikarka naukowa). Mądra Książka już po raz szósty z rzędu zagościła w programie Copernicus Festival. Tegoroczna Gala finałowa odbyła się w reprezentacyjnej Auli Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Święto nauki w murach Uniwersytetu Jagiellońskiego

Mądra Książka już po raz szósty z rzędu zagościła w programie Copernicus Festival. Tegoroczna Gala finałowa odbyła się w reprezentacyjnej Auli Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Wydarzenie miało wymiar wielopokoleniowy – wręczeniu nagród głównych towarzyszyło bowiem rozstrzygnięcie specjalnego konkursu dla szkół. Młodzież rywalizowała w nim na najlepszą reklamę książki popularnonaukowej oraz autorski projekt okładki, udowadniając, że młode pokolenie ma ogromną wyobraźnię i pasję do czytania.

Organizatorem całego przedsięwzięcia oraz właścicielem portalu Mądre Książki jest Uniwersytet Jagielloński. Sukces tegorocznej edycji wspierało szerokie grono partnerów: Copernicus Festival, Dziennik Polski, serwis PAP – Nauka w Polsce, Program „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” realizowany na UJ, księgarnia De Revolutionibus Books oraz portal Cafe Nauka.

źródło:  Mądra Książka Roku

Więcej o książkach:

„Mapomatyka. Jak mapy prowadzą nas i zwodzą” – Paulina Rowińska

Wydawnictwo: RN

Premiera: 2025-10-10

Opis: Mapy są fascynującym owocem związku matematyki i kartografii. Nie tylko pozwalają nam codziennie docierać do celu, ale też stanowią skuteczne narzędzie walki z przestępczością czy epidemiami. Ich rozwój na przestrzeni stuleci prowadził do odkrywania nowych obszarów nauki i technologii. Mapy mają moc.

Ale nie są neutralne. Kształtują wyobrażenia o świecie i wpływają na decyzje – także polityczne – chociaż żadna mapa nie daje pełnego obrazu rzeczywistości, a niektóre dramatycznie ją zniekształcają. Żeby mapy czytać mądrze i unikać pochopnych wniosków, trzeba rozumieć, jak i po co powstają.

Znakomita, wartka narracja, pełna przykładów z historii i współczesności, a także opowieści o ludziach, bez których do dziś gubilibyśmy drogę. Takiego pisania o nauce nam trzeba. Czytajcie, bo nie znajdziecie lepszej przewodniczki po krainie Mapomatyki.

„Co głowie wyjdzie na zdrowie? Mózg wie i o tym opowie” – Róża Hajkuś

Wydawnictwo: Sensus

Premiera: 2025-05-21

Opis: Cześć. Mam na imię Róża. Jestem lekarką i w tej książce chcę Ci opowiedzieć o zdrowej głowie

Co myślisz, gdy słyszysz: zdrowa noga? To pewnie taka, która chodzi, skacze i kopie piłkę. Po prostu robi to, co powinna robić noga, i nawet nie musisz się nad tym zastanawiać. A zdrowy ząb? Taki, którym możesz gryźć i który nie boli, więc w ogóle zapominasz, że go masz. Czym zatem jest ta zdrowa głowa?

Zdrowa głowa oczywiście nie boli, ale chodzi tu o coś więcej. W niej znajduje się MÓZG, który jest centrum sterowania Twoim ciałem i całą resztą. MÓZG odpowiada za to, że sprawnie się ruszasz, szybko myślisz i cieszysz się zdrowiem psychicznym – czyli czujesz się dobrze ze sobą, ze swoimi emocjami. Innymi słowy: zdrowa głowa to zdrowy MÓZG.

Z tej książki dowiesz się, jak o niego dbać. Co robić, a czego nie robić albo robić mniej właśnie po to, by Twoja głowa czuła się dobrze.

O wszystkim opowiedzą Ci Róża, MÓZG, SERCE i inne narządy Twojego ciała.

„Coś tu śmierdzi. Nauka, która wrze, bulgocze i wybucha” – Adam Mirek

Wydawnictwo: Znak Emotikon

Premiera: 2025-08-27

Opis: Witam w lunaparku Wirujące Zabawy!

Patrz – nadchodzi Florek, zwariowany naukowiec, z kurą na ramieniu. Wokół parujące kotły i kolorowe mikstury w dziwnych naczyniach. To znak, że za chwilę zacznie się prawdziwie wybuchowe show.

Nagle dzieje się coś strasznego. Znika bezcenny kryształ Florka! Kto go ukradł? Klaun, który nagle przerwał przedstawienie? Madame Tekla, miłośniczka wróżenia z kryształów? A może… Siny Paluch?

Rozwiązanie zagadki nie jest proste. Musisz myśleć jak naukowiec, działać jak detektyw i zachować zimną krew, nawet kiedy ogień zrobi się zielony, a śnieg zacznie parzyć.

Weź udział w przygodzie pełnej szalonych eksperymentów, dzięki którym poznasz otaczający cię świat od zupełnie nowej strony. Podążaj ścieżką sekretów nauki w poszukiwaniu skradzionego kryształu i odkryj odpowiedzi na pytania, od których nawet naukowcom parują mózgi.

Jedno jest pewne: coś tu śmierdzi. I to dosłownie, fuj! Chodź, powąchaj!

„Wszyscy TO robimy, czyli krótka opowieść o mijaniu się z prawdą” – Dawid Myśliwiec

Wydawnictwo: Altenberg

Premiera: 2025-12-10

Opis: Politycy, specjaliści od reklamy, samozwańczy eksperci, sprzedawcy, media. Ludzie, którym ufasz. Także… Ty. Wszyscy, świadomie lub nie, mijamy się z prawdą.

Oszuści karmią nas prostymi historiami. Wpadamy w plemienne „my kontra oni”. Dyskusje stają się jałowe, polaryzacja rośnie, a odmienną opinię odrzucamy odruchowo. Często sami siebie oszukujemy, by czuć, że „mamy rację” i zachować twarz.

Czy jesteśmy skazani na świat, w którym podziały będą coraz głębsze, dyskusje coraz mniej merytoryczne, odmienne zdanie bezkrytycznie odrzucane, a obiektywna prawda coraz mniej istotna?

W książce „Wszyscy TO robimy” Dawid Myśliwiec pokazuje, dlaczego nie może istnieć świat bez kłamstwa, jakie błędy poznawcze towarzyszą nam na co dzień i czemu nie każde mijanie się z prawdą jest kłamstwem. Uczy, jak rozpoznawać powszechne techniki manipulacji, by nie stać się łatwym celem oszustów, jak być bardziej kompetentnym w dyskusjach i otworzyć się na zmianę własnego stanowiska, a także jak prostować fałszywe informacje.

Wszystko, co musisz wiedzieć o konkursie (FAQ)