Wielki Kaliber 2026: Oto długa lista najlepszych polskich kryminałów, źródło: Międzynarodowy Festiwal Kryminału
Świat Literatury

Wielki Kaliber 2026: Oto długa lista polskich kryminałów

Miłośnicy mocnych wrażeń i literackich zagadek doczekali się jednego z najważniejszych ogłoszeń w roku. Kapituła Nagrody Wielkiego Kalibru właśnie opublikowała tzw. długą listę tytułów, które powalczą o miano najlepszej polskiej powieści kryminalnej lub sensacyjnej. Wybór był niezwykle trudny – jurorzy musieli przeanalizować rekordową liczbę 167 zgłoszonych książek. Ostatecznie wyłoniono 17 pozycji, które zdaniem ekspertów najlepiej reprezentują kondycję polskiego kryminału w 2026 roku.

Lista nominowanych: 

Nad wyborem najlepszych powieści czuwa kapituła pod przewodnictwem prof. Małgorzaty Omilanowskiej. W skład gremium wchodzą wybitni badacze literatury i krytycy: prof. Bernadetta Darska, prof. Anna Gemra, Piotr Kofta oraz dr Anna Marchewka. Przed jurorami teraz najtrudniejszy etap pracy. Najpóźniej do 5 maja 2026 roku ogłoszą oni ścisłą czołówkę – finałową siódemkę, która powalczy o główne trofeum. Wielki finał odbędzie się 30 maja 2026 roku we Wrocławiu, tradycyjnie jako kulminacyjny punkt Międzynarodowego Festiwalu Kryminału. Zwycięzca otrzyma prestiżową statuetkę oraz nagrodę pieniężną w wysokości 25 000 złotych.

źródło: Międzynarodowy Festiwal Kryminału

 

Więcej o książkach:

 

 

„Oćma” – Hanna Szczukowska-Białys

„Oćma” – Hanna Szczukowska-Białys - okładkaWydawnictwo: SQN

Opis: Oćma to ciemność.
Zamknij oczy, wytęż zmysły.
Wiem, że się boisz, lecz to minie.

Czasy współczesne, Żnin. Były dziennikarz przypadkiem jest świadkiem zbrodni, której nie potrafi nikomu udowodnić – nie ma ciała, nie ma dowodów.

Młoda matka cierpi ze zmęczenia i bezgranicznego smutku. Nastoletnia dziewczyna podejmuje trudną decyzję, która nieodwracalnie odmieni jej życie.

W „Oćmie” poznasz różnych ludzi i różne historie, a kiedy odkryjesz, jak elementy tej układanki zaczynają do siebie pasować, poczujesz ciarki na plecach…

To nie tylko trzymający w napięciu thriller, ale też ekstremalnie poruszająca opowieść o samotności, ludzkich słabościach i walce o przetrwanie.

„Gdy jedni chcą uciec od przeszłości, a drudzy ją wskrzesić, śmierć zbiera żniwo. Angażujący thriller naszpikowany zwrotami akcji i lokalnym kolorytem!” – Weronika Mathia

 

 

„Zamglone” – Marcel Frątczak

„Zamglone” – Marcel Frątczak - okładkaWydawnictwo: Niebieskie

Opis: GDZIE JEST NADZIEJA?

Tę lipcową sobotę pamiętają wszyscy mieszkańcy Łodzi. Rozpisywały się o niej gazety, doszło wtedy do wielu niewyjaśnionych wypadków. Tamtego dnia w łódzkiej mgle rozpłynął się też Adrian Nadzieja.

Po blisko dwóch latach, do doświadczonej reportażystki i byłego policjanta, zgłasza się tajemniczy zleceniodawca. Agata Kryspin i Michał Dziedzic zostają wciągnięci w grę, której stawką jest nie tylko odnalezienie studenta prawa, ale też odsłonięcie własnych tajemnic. Zagłębiając się w tkankę śledztwa, odkrywają, że wiele śladów zostało zatartych, kłamstwa nabrały mocy, a brud i mrok miasta zdążyły przykryć szczelnie każdy trop.

Dlaczego policja umyła ręce, a bliscy Adriana sznurują usta? Jaką zagadkę nosił w sobie chłopak, którego wszyscy tak uwielbiali i dokąd go zaprowadziła?

Wciągająca opowieść o tym, że z pewnych ścieżek nie ma powrotu.

 

 

„Podniebie” – Agnieszka Graca

„Podniebie” – Agnieszka Graca - okładkaWydawnictwo: Agora

Opis: ŻADNA GŁĘBIA NIE POCHŁONIE PRAWDY NA ZAWSZE

Para krakowskich detektywów, Iga Bagińska i Igor Szot, bada sprawę zaginięcia kobiety, której ślad urywa się na wiślanych bulwarach. Żadnych świadków, żadnych dowodów, żadnych podejrzanych – tylko pytania.

Czy kobiecie coś się stało? A może jej zniknięcie to wyraz desperacji? Ucieczka od życia, które okazało się nieznośne? Pod płaszczykiem wciągającej intrygi kryminalnej Graca kreśli poruszający obraz zwykłego kobiecego losu we współczesnej Polsce i zadaje pytania o to, jak żyjemy i jak chcemy ze sobą żyć.

Graca z charakterystycznym dla siebie literackim kunsztem splata elementy klasycznego kryminału z psychologiczną głębią. Kraków, tak dobrze znany, staje się miastem pełnym cieni i niedopowiedzeń.

„Podniebie” to intensywna, wnikliwa i pełna napięcia opowieść o granicach wytrzymałości, wyborach, definiujących nasze życie, i pragnieniu ucieczki od rzeczywistości, która jest zbyt ciężka do uniesienia.

Agnieszka Graca udowadnia, że nie boi się podejmować kontrowersyjnych tematów, a kryminał, jako gatunek, doskonale wybrzmiewa w kobiecych rejestrach. Katarzyna Zyskowska, autorka powieści „Nocami krzyczą sarny”

 

 

„Przemiana” – Amelia Jabłońska

„Przemiana” – Amelia Jabłońska - okładkaWydawnictwo: SQN

Opis: Makabryczne znalezisko, tajemnicza organizacja i amatorskie śledztwo, które wymyka się spod kontroli…

Ryszard Woźniak, emerytowany księgowy i wdowiec, podejmuje pracę w firmie WeCare jako dog walker. Pieski zamożnych warszawiaków mają różne potrzeby i charaktery, ale Ryszard ma plan, jak zorganizować sobie pracę. Sprawy się komplikują, gdy jeden z nich zwraca na trawnik ludzki palec, bez wątpienia prawdziwy. Co robić? Wezwać policję? Ryzykować utratą z trudem znalezionej pracy?

Zdeterminowany senior z pomocą czternastoletniego sąsiada o pseudonimie Jamochłon odkrywa kolejne tajemnice. To daje początek szalonej przygodzie, w której nie da się uniknąć kłopotów. Czy samotny staruszek z psim oddziałem u boku rozwiąże zagadkę? I czy dzięki śledztwu odkryje coś więcej – może nawet nowy sens życia?

 

 

„Śmierć w skalnym lesie” – Agnieszka Jeż

„Śmierć w skalnym lesie” – Agnieszka Jeż - okładkaWydawnictwo: Luna

Opis: Kiedyś
Kiedy Anka poznaje Staszka, cieślę z Podhala, który przyjechał do jej rodzinnego miasta za pracą, od razu się w nim zakochuje. Niedługo potem zachodzi w ciążę. Para bierze ślub i zamieszkuje w domu babki Staszka na Nędzówce. Anka zaczyna pracę w pensjonacie w Kościelisku, a na świecie pojawiają się kolejne dzieci. Tymczasem Staszek coraz częściej zagląda do kieliszka. Kobieta zmuszona jest wziąć na siebie odpowiedzialność za dom i finanse.

Pewnego dnia Staszek znika. Żona twierdzi, że jak zwykle wyjechał do pracy i pewnie nie wróci przez dłuższy czas. Mimo to ludzie zaczynają plotkować…

Teraz
Para turystów wyrusza na wędrówkę po Tatrzańskim Parku Narodowym. Młodzi postanawiają zejść ze szlaku, by zobaczyć miejsce owiane legendą – Wantule, tajemniczy las w Dolinie Miętusiej. Mówi się, że dawno temu zbocza okolicznych turni osunęły się, by pogrzebać niegodziwych gazdów pod zwałami kamieni. Uwagę pary przykuwa błyszczący przedmiot w strumieniu. Postanawiają zabrać go ze sobą do Kościeliska, by znaleźć jego właściciela.

Tymczasem na Podhale trafiają komisarze z Archiwum X, chcący rozwiązać sprawę tajemniczego zaginięcia sprzed lat. Przypadkiem spotykają turystów, którzy pokazują im znalezisko z Wantul. Okazuje się, że to obrączka Staszka, co przekonuje Archiwum, że poszukiwany nie zniknął tak po prostu. Śledczy zagłębiają się w sprawę o wiele bardziej zawiłą i mroczną, niż ktokolwiek mógł przypuszczać…

 

 

„Trzecia osoba” – Anna Kańtoch

„Trzecia osoba” – Anna Kańtoch - okładkaWydawnictwo: Marginesy

Opis: Czy można tak po prostu zniknąć? Zostawić wszystko, także dzieci?

Monika i Mirosław Bresiowie pewnego dnia przepadli bez śladu, a Marcin, Milena i Mati nagle stracili rodziców. Każde z dzieci inaczej się z tą stratą uporało. Cała trójka ma też własne, nie do końca zgodne wspomnienia z czasu zaginięcia mamy i taty.

W dawnym domu Bresiów zamieszkała nowa rodzina: Sławek Dębski z rodzicami. Chłopaka zainteresowała sprawa zniknięcia poprzednich lokatorów. Nie miał pojęcia, że niewinna próba poznania losu ludzi, z którymi zetknął go przypadek, zmieni jego życie. Amatorskie śledztwo Sławka staje się dla rodzeństwa bodźcem do ponownego przeżycia minionych wydarzeń.

Anna Kańtoch doskonale łączy dawną tajemnicę, kwestię wiarygodności wspomnień, strategie radzenia sobie z traumą oraz – oczywiście – kryminalną zagadkę. Powstaje mroczna i fascynująca całość.

„Ta intymna opowieść o rodzeństwie dotkniętym wielkim nieszczęściem, które po latach wciąż ich prześladuje, prowokuje do pytania: czy warto dążyć do poznania wszystkich tajemnic? Anna Kańtoch napisała powieść, w której kibicujemy bohaterom, a jednocześnie boimy się chwili, gdy dotrą do prawdy. Mistrzostwo!” Agnieszka Kalus, kanał Czytam, bo lubię

 

 

„Odcienie przemocy” – Grzegorz Karwowski

„Odcienie przemocy” – Grzegorz Karwowski - okładkaWydawnictwo: Novae Res

Opis: Morderstwo to dopiero początek. Mrok kryje się głębiej.

Warszawa, 30 kwietnia 2018 roku. Z Wisły zostają wyłowione zwłoki Karli Bielskiej. Śledztwo prowadzi komisarz Jan Grot – samotnik po przejściach, zafascynowany zgłębianiem natury świata. Jego poszukiwania szybko wykraczają poza policyjne procedury.

Równolegle na własną rękę działa Bursztyn – partner ofiary i gracz warszawskiego półświatka, który nie cofnie się przed niczym, by znaleźć winnych. Przekracza kolejne granice, używając przemocy, manipulacji i strachu.

Drogi obu mężczyzn splatają się, prowadząc ich tam, gdzie świat gangsterów styka się z elitami, a zbrodnia odsłania swoje najstarsze korzenie. Tajemnica śmierci Karli okazuje się jedynie odpryskiem większego zła, które wyrasta z krwawych wojen i mrocznych mitów. Ten mrok może pochłonąć każdego, kto odważy się w niego zajrzeć…

Autor znany dotąd pod pseudonimem Jan Gieka ujawnia się jako Grzegorz Karwowski.

 

 

„Kurort” – Przemysław Kowalewski

„Kurort” – Przemysław Kowalewski - okładkaWydawnictwo: Filia

Opis: Grudzień 1976 roku. Porucznik Ugne Galant trafia na terapię antyalkoholową do zakładu psychiatrycznego kierowanego przez cenionego profesora Szafira. Dość szybko okazuje się, że leczenie osób uzależnionych od alkoholu i z zaburzeniami psychicznymi nie jest jedynym obszarem działalności ordynatora i jego zespołu. Ugne odkrywa, że jedno ze skrzydeł szpitala, nazywane przez jego małych pacjentów „Kurortem”, kryje tajemnicę, szczególnie chronioną przez Służby Bezpieczeństwa i władze PRL.

Za drzwiami szpitala Galant staje do walki nie tylko z własnym nałogiem i upiorami przeszłości, ale i z ludźmi, którzy dla władzy i sławy są gotowi na wszystko. W świecie obłędu i przemocy spotka tych, którzy – tak jak on – nie mają już nic do stracenia.

Czy zdoła ocalić niewinnych? Jaką cenę zapłaci, by uratować to, co najcenniejsze?

Powieść inspirowana prawdziwymi wydarzeniami z lat siedemdziesiątych, które miały miejsce w Krychnowicach pod Radomiem.

 

 

„Azard” – Paweł Kozioł

„Azard” – Paweł Kozioł - okładkaWydawnictwo: Drzazgi

Opis: Kiedy w październiku 1923 roku eksplozja niszczy warszawską Cytadelę, w ruch zostaje wprawiona policyjno-wojskowa maszyneria śledcza. Choć z braku dowodów trudno dociec przyczyny wybuchu – czy był to samozapłon, przypadkowe podpalenie, czy długo przygotowywany zamach? – niektórzy za wszelką cenę starają się obarczyć winą komunistów. Paweł Kozioł w swojej polifonicznej powieści, którą czyta się jak wciągający thriller polityczno-sądowy, zdarzenia z tamtego czasu uzupełnia jednak o wątek fantastyczny. Oto bowiem okazuje się, że bohaterowie „Azardu” działają z podszeptu Słowackiego, który pokątnie zawiaduje polskimi dziejami z grobu na paryskim Montmartrze. Po co to robi? Bo pragnie Polski krwawej i okrutnej, państwa pogrążonego w nieprzemijającym stanie wyjątkowym, które bezwzględnie rozlicza się ze swoimi wrogami, tym samym torując sobie drogę do nowoczesności.„Azard” to znakomicie skrojona powieść opisująca mało znany wycinek międzywojennej historii, ale przede wszystkim oryginalny głos w dyskusji o długim cieniu, jakim romantyzm kładzie się na naszej – polskiej – współczesności.

 

„Profilerka. Jästre” – Grażyna Molska

„Profilerka. Jästre” – Grażyna Molska - okładkaWydawnictwo: Prószyński i S-ka

Opis: Mija dziewięć miesięcy od czasu, kiedy seryjny zabójca Olgierd Woliński uciekł ze szpitala w Augustowie, a policja wciąż nie trafiła na jego ślad.

Profilerka Julia Wigier wraca do rodzinnej Gdyni, by ostatecznie rozprawić się z przeszłością, czyli sprawą zabójstwa jej matki Kaliny Barskiej. Julia, mając dwa lata, była świadkiem tej tragedii, jednak zepchnęła wspomnienia głęboko do podświadomości.

Kiedy profilerka odwiedza grób matki, spotyka tam dawnego znajomego rodziców, Leo Durtana. Początkowo jest przekonana, że spotkała mordercę, ponieważ już wcześniej miała powody, by go podejrzewać. Jednak sprawa okaże się dużo bardziej skomplikowana. Julia poznaje w końcu nazwisko zabójcy matki, lecz wkrótce okazuje się, że mężczyzna nie żyje, został zamordowany. Wigier staje się główną podejrzaną.

W tym samym czasie seryjny zabójca postanawia wrócić do gry. Swoimi metodami ustala, co robi i gdzie przebywa Julia. Jedzie za nią na Wybrzeże, inwigiluje, a potem dzwoni, żeby miała świadomość, że wrócił. To pierwszy etap jego planu, zakładającego zbliżenie się do znienawidzonej profilerki, ośmieszenie policji i zyskanie sławy najgroźniejszego i najbardziej przebiegłego seryjnego mordercy w dziejach Polski.

 

 

„Bogowie małego morza” – Jędrzej Pasierski

„Bogowie małego morza” – Jędrzej Pasierski - okładkaWydawnictwo: Literackie

Opis: Nowy cykl kryminalny Jędrzeja Pasierskiego, laureata Nagrody Wielkiego Kalibru.

Jezioro Sławskie, nazywane od dziesięcioleci Śląskim Morzem. Mieszkańcy kurortu Sława szykują się do sezonu wakacyjnego. Przygotowania przerywa zbrodnia: na dryfującej stacji hydrologicznej zostaje znaleziony martwy mężczyzna. Na miejscu pojawia się inspektor Leon Szeptycki, który wraca tu po latach kariery we Wrocławiu.

Śledztwo szybko ujawnia zagadki: dlaczego stacja hydrologiczna od dawna była omijana przez ptaki? Czemu świadkowie kłamią, a drony krążące nad okolicą niczego nie nagrały? Wreszcie, co skrywa owiane legendami dno jeziora i dlaczego lokalni nurkowie odmawiają współpracy?

Szeptycki zmierzy się ze sprawą dotykającą jego życia – bolesnych blizn, przez które niegdyś opuścił Sławę. Urazów sprawiających, że unika uchodzącej do jeziora rzeki Cienicy, lecz wraca do tajemniczego pałacu Rechenbergów u brzegu akwenu. Wkrótce znajdzie fotografię trzech młodych mężczyzn, który przybyli niegdyś nad wodę pełni wiary, dzierżąc ze sobą skafandry i butle tlenowe…

 

 

„Z miłości” – Marta Ryczko

„Z miłości” – Marta Ryczko - okładkaWydawnictwo: Mando

Opis: Nowa twarz polskiego kryminału.
Historia, która chwyta za gardło i nie puszcza do ostatniej strony.

Nie mogę stracić tego, kogo najbardziej kocham. Czy wybaczysz mi zbrodnię popełnioną z miłości?

Lata dziewięćdziesiąte. W spokojnym miasteczku dochodzi do serii brutalnych morderstw. Ginie młoda nauczycielka, później dziewczyna z zamożnej rodziny, a w końcu przypadkowa turystka. Strach paraliżuje mieszkańców, policja jest bezsilna, a morderca znika bez śladu.

Dwadzieścia lat później znana podcasterka, Anka Kaczmarek, przyjeżdża na miejsce, by nagrać odcinek o dawnych zbrodniach. Przypadek? A może los popycha ją w stronę prawdy, która nigdy nie miała ujrzeć światła dziennego?

Zło nie znika. Czasem tylko usuwa się w cień.

Z miłości to pełna napięcia opowieść o obsesji, winie i tajemnicach, które zbyt długo pozostawały w ukryciu.

Pierwsza część serii „Motywy zbrodni” – kryminał osadzony wśród surowych, majestatycznych skał Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

 

 

„Gołoborze” – Maciej Siembieda

„Gołoborze” – Maciej Siembieda - okładkaWydawnictwo: Znak Literanova

Opis: HISTORIA USZYTA NA PODSZEWCE ZŁA
W świętokrzyskich lasach, w cieniu Łysej Góry, obok miejsca, gdzie na Czarciej Polanie głaz przygniótł diabła, od lat toczy się zajadła wojna.
Dwa zwaśnione rody pielęgnują nienawiść, której nauczyli ich przodkowie.
W tej wsi są ludzie z kamienia twardszego i ostrzejszego niż te na gołoborzu, a ich oczy płoną gniewem. Wszyscy wiedzą, że wojna między Kończakami a Cebrzynami jest święta, morderstwo – honorowe, a rodzina i obowiązek wobec niej stoją ponad prawem.
Wyrok wymierza się tutaj osobiście.
Najlepiej nożem.
Stefan Cebrzyna nie mógł od tego uciec. Nawet jeśli Jadźka Kończakowa była dla niego od zemsty ważniejsza.
Przysięgi złożone ojcom muszą zostać dotrzymane.
TUTAJ HONOR ZNACZY WIĘCEJ NIŻ ŻYCIE, A ZEMSTA DZIAŁA NAWET ZZA GROBU.

 

 

„Szaleństwo i śmierć spłyną z gór. Śledztwa profesorowej Szczupaczyńskiej” – Maryla Szymiczkowa, Jacek Dehnel, Piotr Tarczyński

„Szaleństwo i śmierć spłyną z gór. Śledztwa profesorowej Szczupaczyńskiej” – Maryla Szymiczkowa, Jacek Dehnel, Piotr Tarczyński  - okładkaWydawnictwo: Znak Literanova

Opis: Szaleństwo i śmierć spłyną z gór. Śledztwa profesorowej Szczupaczyńskiej – Tarczyński Piotr Szymiczkowa Maryla Dehnel Jacek
Kryminał, który wciąga jak wirujący śnieg pod Tatrami!

Wiek XX rozkręca się niczym szalona lokomotywa, a Zofia Szczupaczyńska otrzymuje dramatyczny telegram z Zakopanego: „Zbrodnia. Proszę przyjechać niezwłocznie”. Profesorowa rusza w drogę – i po siedmiu godzinach staje twarzą w twarz z tajemnicą, która gryzie jak mróz na Giewoncie.

Trup spod Tatr. Na miejscu czeka zdenerwowany sędzia śledczy Klossowitz i… podejrzanie sterylna kwatera. Zofia wkracza do świata góralskich rodów, zwaśnionych jak oscypki na targu, przepytując gruźlików, starców i zakopiańskie elity.

Czy jej instynkt, ostry niczym ciupaga harnasia, rozsupła gąszcz kłamstw? I czy serce Zofii pozostanie zimne jak lód na szczytach – a może stopi się przy ogniu zakopiańskich tajemnic?

To nie jest zwykły kryminał. To podróż w głąb mrocznych sekretów, gdzie każdy bohater skrywa nóż za plecami.

 

 

„Motyw osobisty” – Marcin Silwanow

„Motyw osobisty” – Marcin Silwanow - okładkaWydawnictwo: Niebieskie

Opis: Spokojny poranek na jednym z białostockich osiedli brutalnie przerywa sambójcza śmierć nastolatki. Ola Michalska miała wszystko – urodę, inteligencję, rodzinę i grono znajomych. Co zatem sprawiło, że zdecydowała się na tak drastyczny krok? Drobiazgowe śledztwo wpycha komisarza Mirosława Grockiego w bagno wielkiej polityki. Natrafia w nim nie tylko na nić, która wiąże licealistkę z restauracją ukrytą w lesie, ale też na człowieka, który może pomóc policjantowi rozwiązać tajemnicę z jego przeszłości. Gdzie leży granica między ambicją a żądzą władzy? Jaką cenę przyjdzie zapłacić Grockiemu za odkrycie prawdy. I czy motyw osobisty wystarczy, by usprawiedliwić każde działanie? Powieść o granicach, których przesunięcie może kosztować życie. Niejedno.

 

 

„Agat” – Michał Wierzba

„Agat” – Michał Wierzba - okładkaWydawnictwo: W.A.B.

Opis: Świetny i piekielnie mroczny kryminał Vincent V. Severski

Pierwszy tom serii „Sumienia półszlachetne” z komisarzem Leonem Dekerem w roli głównej.

Wrocław, późna jesień. Kiedy nad Oławką zostaje znaleziona martwa nastolatka, sprawa wydaje się trywialnie prosta. Szybko znaleziono świadków i krążące w sieci nagranie. Sprawa zostaje powierzona doświadczonemu komisarzowi Leonowi Dekerowi, na którego lojalność zawsze można liczyć.

Kolejne tropy wiodą do miejscowości, w której Leon się wychowywał, i sięgają mrocznej przeszłości jego rodziny. Komisarz uświadamia sobie, że komuś z jego najbliższego otoczenia szczególnie zależy na ukryciu prawdy. Wkrótce okazuje się, że jest to zaledwie początek okrutnej gry, w której to morderca rozdaje karty.

 

 

„Jedna noc” – Kinga Wójcik

„Jedna noc” – Kinga Wójcik - okładkaWydawnictwo: Prószyński i S-ka

Opis: Przeszłość i teraźniejszość tworzą mieszankę wybuchową, a lont jest coraz krótszy…

Julia Szyszka wyrusza w swoją pokutną wędrówkę z plecakiem przez Polskę. Kiedy kontuzja zmusza ją do zrobienia przerwy w podróży, zatrzymuje się w opustoszałej jesienią Spale i wynajmuje domek nad Pilicą. Następnego dnia znajduje na brzegu rzeki zwłoki dziewczyny…

Była policjantka mimowolne zostaje wmieszana w śledztwo. Odkrywając tajemnice mieszkańców miasteczka, naraża się na coraz większe niebezpieczeństwo. Zbrodnia nie może zostać bez kary, jednak komuś zależy na tym, żeby to, co wydarzyło się w Spale, na zawsze w Spale zostało. Nawet jeśli wymaga to kolejnych ofiar.

 

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *